เจ้าของบริษัทรับเงินเดือนหรือเงินปันผล วางแผนอย่างไรให้ตรงงานและภาระภาษี?

เริ่มจากบทบาทของเจ้าของ ไม่เริ่มจากชื่อรายการโอน

เจ้าของธุรกิจเฟอร์นิเจอร์อาจเป็นทั้งผู้ถือหุ้น กรรมการ และผู้บริหารที่ดูแลร้านทุกวัน เงินที่ได้รับจึงอาจมีเหตุผลต่างกัน การโอนเงินก้อนหนึ่งออกจากบริษัทแล้วค่อยเลือกว่าจะเรียกเงินเดือนหรือเงินปันผลภายหลัง ทำให้หลักฐานและภาระภาษีไม่สอดคล้องกับธุรกรรม

บทความนี้ใช้กรณีบริษัทจำกัดไทยและเจ้าของที่เป็นบุคคลธรรมดาในไทยเป็นกรอบเบื้องต้น ผู้ถือหุ้นต่างประเทศ นิติบุคคล หรือผู้มีสถานะภาษีอื่นต้องตรวจเพิ่มเติม ค่าตอบแทนจากตำแหน่งกรรมการก็ไม่ควรถือเป็นเงินเดือนลูกจ้างแบบเดียวกันทุกกรณี

เปรียบเทียบให้ครบทั้งบริษัทและผู้รับ

เงินปันผลไม่ได้ทำให้กำไรก่อนเสียภาษีของบริษัทลดลงเหมือนรายจ่ายที่หักได้ และเงินเดือนผู้ถือหุ้นส่วนที่เกินสมควรเป็นรายจ่ายต้องห้าม จึงควรประเมินหน้าที่ ความรับผิดชอบ และข้อมูลเปรียบเทียบที่อธิบายได้ ดูหลักรายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี

ก่อนเพิ่มเงินเดือน ต้องพิสูจน์อะไรได้บ้าง

• เจ้าของทำหน้าที่อะไร ใช้เวลาและรับผิดชอบระดับใด
• มีสัญญา ขอบเขตงาน และการอนุมัติที่เหมาะกับประเภทค่าตอบแทนหรือไม่
• จำนวนเงินสัมพันธ์กับงาน ผลประกอบการ และอัตราที่สมเหตุสมผลอย่างไร
• มีหลักฐานจ่าย การบันทึกบัญชี และการนำส่งภาษีที่เกี่ยวข้องครบหรือไม่
• หากมีโบนัสหรือผลตอบแทนพิเศษ กำหนดเงื่อนไขและภาระไว้เมื่อใด

อย่ากำหนดค่าตอบแทนย้อนหลังเพียงเพื่อทำให้กำไรปลายปีลดลง โดยไม่มีงานหรือภาระจริงรองรับ และอย่านำรายจ่ายส่วนตัวมาเปลี่ยนชื่อเป็นค่าตอบแทนโดยไม่วิเคราะห์ข้อเท็จจริง

ก่อนจ่ายปันผล ต้องดูมากกว่ายอดเงินในธนาคาร

บริษัทต้องตรวจว่ามีกำไรที่สามารถจัดสรรได้ จัดการขาดทุนสะสมและทุนสำรองตามข้อกำหนด รวมถึงมติและขั้นตอนจ่ายเงินปันผลให้ถูกต้อง เงินสดที่มากอาจมาจากเงินกู้หรือเงินรับล่วงหน้า จึงไม่ได้แปลว่าแบ่งให้ผู้ถือหุ้นได้ทั้งหมด ดูข้อมูลกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเรื่องเงินปันผล

สำหรับผู้รับบุคคลธรรมดาตามเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง กรมสรรพากรอธิบายทางเลือกเสียภาษีเงินปันผลที่อัตรา 10% โดยไม่นำไปรวม หรือการนำมารวมคำนวณพร้อมเครดิตภาษีเมื่อมีสิทธิ การเลือกต้องดูรายได้อื่นและแหล่งกำไรที่จ่ายด้วย หากเลือกนำเงินปันผลที่มีสิทธิเครดิตจากหลายผู้จ่ายมารวม ต้องพิจารณาข้อกำหนดรวมทุกราย ไม่เลือกเฉพาะรายที่ให้ผลดี อ้างอิงแนววินิจฉัยกรมสรรพากร

เปรียบเทียบทางเลือกด้วยฐานเดียวกัน

หากต้องการรู้ว่ารูปแบบรับเงินใดเหมาะกว่า ให้ตั้งโจทย์เดียวกัน เช่น บริษัทมีงบจ่ายเพื่อเจ้าของเท่าใด และเจ้าของต้องการเงินสุทธิใช้จ่ายเท่าใด จากนั้นคำนวณทั้งภาษีบริษัท ภาษีบุคคล และเงินที่ยังเหลือในกิจการ ไม่เปรียบเทียบเงินเดือนก่อนภาษีกับเงินปันผลหลังหักภาษีโดยตรง

เตรียมข้อมูลค่าตอบแทนปัจจุบัน รายได้อื่นของเจ้าของ รายการลดหย่อนที่ใช้จริง งบและกำไรสะสม ประวัติอัตราภาษีของกำไรที่อาจนำมาจ่าย และแผนลงทุนของบริษัทให้ที่ปรึกษา การได้ตัวเลขลดภาษีหนึ่งฝั่งไม่เพียงพอ หากอีกฝั่งมีภาระเพิ่มหรือบริษัทขาดสภาพคล่อง

คำถามก่อนจัดโครงสร้างค่าตอบแทน

เงินปันผลหัก 10% แปลว่าถูกกว่าเงินเดือนเสมอไหม?

ไม่เสมอ เพราะต้องดูภาษีระดับบริษัทก่อนแบ่งกำไรและภาษีของเจ้าของ รวมถึงทางเลือกเครดิตภาษีที่เข้าเงื่อนไข จึงควรคำนวณทั้งระบบจากข้อมูลจริง

รับทั้งเงินเดือนและเงินปันผลได้หรือไม่?

อาจทำได้เมื่อมีฐานสิทธิแยกกันจริงและดำเนินการถูกต้อง เงินเดือนต้องรองรับการทำงาน ส่วนเงินปันผลต้องรองรับสิทธิผู้ถือหุ้นและกำไรที่จ่ายได้

ถอนเงินไปแล้วค่อยทำเอกสารทีหลังได้ไหม?

ควรให้ผู้ดูแลตรวจว่าเงินที่ถอนมีลักษณะใดและแก้ไขตามข้อเท็จจริง ไม่จัดทำเอกสารย้อนหลังที่ทำให้เหตุการณ์เปลี่ยนไปจากจริง สำหรับรายการใหม่ควรตกลงรูปแบบและขั้นตอนก่อนจ่าย