พบรายการบัญชีปีก่อนผิด ต้องแก้ปีไหน? แยกข้อผิดพลาดกับประมาณการก่อนปรับงบ

ทำไมไม่ควรรีบโยนรายการเก่าเข้าปีปัจจุบัน

บริษัทซ่อมบำรุงเปลี่ยนผู้ดูแลบัญชีแล้วพบว่าปีก่อนลงใบแจ้งหนี้ลูกค้าซ้ำ ขณะเดียวกันมีลูกหนี้อีกรายเพิ่งประสบปัญหาการเงิน ทั้งสองเหตุการณ์ทำให้ต้องทบทวนบัญชี แต่ไม่ได้มีลักษณะเดียวกัน รายการซ้ำอาจเป็นความผิดพลาดจากการใช้ข้อมูลเดิม ส่วนลูกหนี้ที่เพิ่งมีข้อมูลใหม่อาจเกี่ยวกับประมาณการ

ถ้ารวมทุกอย่างเป็นค่าใช้จ่ายปีนี้ ผู้บริหารอาจอ่านผลการดำเนินงานผิด และปัญหาของปีก่อนยังไม่ถูกจัดการอย่างเหมาะสม ควรหยุดสรุปวิธีบันทึกไว้ก่อน แล้วรวบรวมลำดับเหตุการณ์ว่าเกิดอะไร เมื่อไร และข้อมูลใดมีอยู่แล้วในเวลานั้น

บทความนี้อธิบายภายใต้ TFRS for NPAEs บริษัทที่ใช้มาตรฐานชุดอื่นต้องตรวจข้อกำหนดของตนประกอบ

แยกข้อผิดพลาดกับการเปลี่ยนประมาณการ

TFRS for NPAEs ข้อ 5.15 ให้รับรู้การเปลี่ยนประมาณการในงวดปัจจุบันและอนาคตที่ได้รับผล ส่วนข้อ 5.18 ให้แก้ข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญของงวดก่อนโดยปรับย้อนหลังในงบฉบับแรกที่อนุมัติให้เผยแพร่หลังพบข้อผิดพลาด โดยมีข้อยกเว้นเมื่อทำไม่ได้ในทางปฏิบัติตามเงื่อนไขมาตรฐาน อ่านบทที่ 5 ของมาตรฐาน

ตัวอย่างลงรายได้ซ้ำ ต้องตามให้ถึงบัญชีอีกด้าน

สมมติใบแจ้งหนี้ค่าซ่อม 120,000 บาทถูกลงเป็นรายได้และลูกหนี้สองครั้งในปีก่อน แต่ลูกค้าชำระจริงเพียงครั้งเดียว เมื่อพบปัญหา ต้องตรวจเอกสารต้นทาง บัญชีลูกหนี้ การรับชำระ และรายงานที่เคยออก ก่อนสรุปว่ารายได้และลูกหนี้สูงเกินจริงเท่าใด

อย่ารีบตัดลูกหนี้ส่วนที่ซ้ำเป็นหนี้สูญ เพราะอาจไม่มีลูกหนี้จริงในส่วนนั้นตั้งแต่แรก การแก้รายการซ้ำกับการประเมินว่าหนี้ที่มีจริงเรียกเก็บไม่ได้เป็นคนละเหตุผล และอาจมีผลภาษีต่างกัน

ตัวเลข 120,000 บาทเป็นกรณีสมมติ ไม่ใช่เกณฑ์สาระสำคัญสากล ต้องพิจารณาขนาดและลักษณะรายการเมื่อเทียบกับงบและบริบทของกิจการ รวมทั้งผลสะสมของความผิดพลาดอื่น ไม่ใช้ยอดต่ำกว่าเกณฑ์ภายในเป็นเหตุปล่อยข้อผิดพลาดโดยไม่ประเมิน

แยกงานแก้บัญชี งานงบ และงานยื่นข้อมูล

1. ทำบันทึกสาเหตุ หลักฐาน และงวดที่ได้รับผล
2. คำนวณผลต่อรายได้ ค่าใช้จ่าย สินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของ
3. ให้ผู้ทำบัญชีพิจารณาวิธีแก้และการเปิดเผย พร้อมประสานผู้สอบบัญชีเมื่อเกี่ยวข้อง
4. ตรวจสถานะงบที่อนุมัติหรือยื่นแล้ว และขั้นตอนแก้ข้อมูลต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
5. ประเมินแบบภาษีแยกตามธุรกรรม งวด และข้อกำหนดที่ใช้

การปรับข้อมูลเปรียบเทียบในงบไม่ได้ทำให้ข้อมูลที่เคยยื่น DBD หรือแบบภาษีเปลี่ยนตามอัตโนมัติ และไม่ควรสรุปว่าทุกกรณีต้องยื่นใหม่เหมือนกัน ให้ตรวจสถานะจริงกับผู้รับผิดชอบก่อนดำเนินการ

เตรียมแฟ้มปัญหาให้ตรวจได้โดยไม่รื้อทุกเรื่องพร้อมกัน

• งบที่อนุมัติและยื่นแล้ว พร้อมงบทดลองและรายการปรับปรุงเดิม
• เอกสารที่ทำให้พบปัญหา และบัญชีแยกประเภทที่เกี่ยวข้อง
• วันเกิดรายการ วันได้รับข้อมูล และวันที่พบความผิดพลาด
• รายการคำนวณผลกระทบเบื้องต้น รวมถึงแบบภาษีที่อาจเกี่ยวข้อง
• รายชื่อผู้ทำบัญชี ผู้อนุมัติ และผู้สอบบัญชีที่ต้องประสาน

จัดเอกสารเป็นชุดรายประเด็นและรักษาประวัติเดิมไว้ การส่งมอบหลักฐานให้ครบช่วยให้ผู้ทำบัญชีพิจารณารายการตามข้อเท็จจริง ซึ่งสอดคล้องกับหน้าที่ด้านเอกสารที่ DBD อธิบายไว้ ดูคำอธิบายมาตรา 12

ขอบเขตคำปรึกษาอาจเริ่มจากการวิเคราะห์หนึ่งปัญหาและรายการดำเนินการต่อ โดยแยกการลงบัญชี การจัดทำงบ และการยื่นแก้ไขออกจากกันให้ชัดเจน

คำถามเมื่อพบข้อมูลปีก่อนผิด

พบปีนี้ แก้ผ่านกำไรปีนี้ทุกกรณีได้ไหม?

ไม่ได้ ต้องแยกประเภทปัญหาและพิจารณาสาระสำคัญกับมาตรฐานก่อน การใช้วันที่พบเป็นเกณฑ์เดียวอาจทำให้ผลประกอบการผิดงวด

เปลี่ยนประมาณการแปลว่าตัวเลขเดิมผิดเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอ หากประมาณการเดิมสมเหตุสมผลจากข้อมูลที่มีในเวลานั้น แต่มีข้อมูลใหม่ภายหลัง ต้องพิจารณาผลของข้อมูลใหม่ ไม่ตัดสินจากผลจริงย้อนหลังอย่างเดียว

มีผู้สอบบัญชีอยู่แล้ว ควรแจ้งเมื่อใด?

ควรแจ้งประเด็นที่เกี่ยวข้องพร้อมหลักฐานและผลกระทบเบื้องต้นโดยเร็ว เพื่อประสานวิธีจัดการงบและการเปิดเผย ไม่รอจนผู้บริหารต้องอนุมัติงบฉบับถัดไป