เซ็นสัญญาจ้างงานแล้วลืมอากรแสตมป์ ต้องตรวจอะไรและแก้ไขอย่างไร?

ตรวจประเภทสัญญา ผู้มีหน้าที่เสียอากร วิธีชำระ และหลักฐานที่ควรเก็บ พร้อมแนวทางจัดการเมื่อพบว่าสัญญาจ้างทำของยังไม่ได้เสียอากรให้ครบถ้วน

ผู้ประกอบการงานตกแต่งภายในตรวจสัญญาจ้างทำของกับผู้ดูแลงานภาษีในสำนักงานติดกับพื้นที่ช่าง

บทความภาษี · ตรวจข้อมูล 16 พฤศจิกายน 2569

ประเด็นสำคัญ

ก่อนซื้อแสตมป์มาติดสัญญา ควรตรวจว่าสัญญานั้นเป็นตราสารประเภทใด ใครเป็นผู้มีหน้าที่เสียอากร และต้องชำระด้วยวิธีใด การหักภาษี ณ ที่จ่ายหรือยื่น VAT แล้วไม่ได้ทดแทนหน้าที่เรื่องอากรแสตมป์ หากพลาดกำหนดควรรวบรวมเอกสารจริงเพื่อดำเนินการแก้ไข ไม่เปลี่ยนวันที่สัญญาให้ดูเหมือนเพิ่งทำ

คำว่า “จ้างงาน” ยังบอกประเภทอากรไม่ได้

เจ้าของกิจการอาจใช้คำว่าสัญญาจ้างกับทั้งการจ้างพนักงาน จ้างทำเว็บไซต์ จ้างปรับปรุงร้าน และการซื้ออุปกรณ์พร้อมติดตั้ง แต่เนื้อหาของข้อตกลงต่างกัน จึงไม่ควรเลือกอัตราอากรจากชื่อไฟล์หรือชื่อสัญญาเพียงอย่างเดียว

เริ่มจากอ่านว่าคู่สัญญาต้องส่งมอบอะไร ใครจัดหาวัสดุ คิดค่าตอบแทนอย่างไร และเอกสารเป็นสัญญาซื้อขาย จ้างทำของ เช่า หรือประเภทอื่นตามบัญชีอากรแสตมป์ บทความนี้เน้นกรณีที่ตรวจแล้วเข้าลักษณะ สัญญาจ้างทำของ ไม่ได้หมายความว่าสัญญาทุกฉบับต้องเสียอากรแบบเดียวกัน

สัญญาหนึ่งชุดอาจมีเอกสารแนบท้ายและข้อตกลงเพิ่มงาน ควรนำมาพิจารณาร่วมกัน เพื่อไม่ให้คำนวณจากราคาหน้าแรกที่ถูกแก้ไขไปแล้ว

ตรวจผู้มีหน้าที่และฐานคำนวณให้ถูกก่อนชำระ

บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะตราสาร 4 กำหนดอากรจ้างทำของตามสินจ้างที่กำหนดไว้ โดยคิด 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษของ 1,000 บาท ผู้รับจ้างเป็นผู้มีหน้าที่เสียอากร ส่วนฐานสินจ้างที่ใช้จริงต้องตรวจรายละเอียดราคาและรายการภาษีในสัญญาก่อน

ตัวอย่าง เมื่อยืนยันแล้วว่าฐานสินจ้างที่ต้องเสียอากรเท่ากับ 100,500 บาท อากรตามอัตรานี้เท่ากับ 101 บาท เพราะเศษ 500 บาทนับเป็นอีกหนึ่งหน่วย ตัวอย่างนี้ยังไม่รวมเงินเพิ่มกรณีล่าช้าและไม่ได้กำหนดแทนการตรวจฐานของสัญญาจริง

  • ตรวจว่าเป็นผู้รับจ้างตามสัญญารายใด และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีถูกต้องหรือไม่
  • แยกราคางาน รายการภาษี และรายการเพิ่มเติมให้ตรวจย้อนกลับได้
  • หากยังไม่ทราบสินจ้างแน่นอน ต้องพิจารณาหลักเกณฑ์การประมาณและการเสียเพิ่มเติม
  • ข้อกำหนดว่าใครออกเงินแทนใคร ไม่ควรถูกใช้แทนการตรวจผู้มีหน้าที่ตามกฎหมาย

เลือกวิธีชำระตามตราสาร ไม่ใช่ตามความสะดวกอย่างเดียว

ช่องทางเสียอากรมีทั้งแสตมป์ปิดทับ การเสียเป็นตัวเงิน และระบบ e-Stamp Duty แต่ตราสารบางลักษณะมีข้อกำหนดเรื่องวิธีชำระโดยเฉพาะ จึงไม่ควรซื้อแสตมป์มาติดเพื่อแก้ทุกกรณี โดยเฉพาะสัญญามูลค่าสูงและเอกสารอิเล็กทรอนิกส์

สิ่งที่ต้องตรวจสิ่งที่ควรบันทึกไว้ในแฟ้มสัญญา
กระดาษหรืออิเล็กทรอนิกส์ไฟล์หรือต้นฉบับที่ลงนามครบ พร้อมหลักฐานวันทำตราสาร
วิธีเสียอากรที่ใช้ได้หลักเกณฑ์ของประเภทตราสาร แบบที่ใช้ และช่องทางชำระ
กำหนดเวลาวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และผู้รับผิดชอบติดตาม
หลักฐานหลังชำระใบเสร็จและรหัสรับรอง หรือหลักฐานเสียอากรที่ตรงกับสัญญาฉบับนั้น

กำหนดเวลาต้องตรวจตามวิธีและประเภทตราสารที่ใช้ ไม่ควรถือว่าทุกสัญญามีเวลาติดแสตมป์ย้อนหลังได้เหมือนกัน ระบบ e-Stamp รองรับทั้งตราสารกระดาษและอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์ของแต่ละแบบ

พบว่าลืมเสียอากรแล้ว ควรจัดการตามลำดับใด

  1. รวบรวมชุดสัญญาจริง รวมฉบับแก้ไข ใบเสนอราคาที่เป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลง และหลักฐานวันลงนามครบ
  2. ตรวจว่ามีการชำระไปแล้วหรือไม่ สอบถามผู้รับผิดชอบและค้นใบเสร็จหรือรหัสรับรอง ป้องกันเสียซ้ำ
  3. จำแนกประเภทและคำนวณส่วนที่ขาด พร้อมแยกกรณีไม่เคยชำระออกจากกรณีชำระไม่ครบ
  4. ติดต่อช่องทางของกรมสรรพากรที่รับดำเนินการ แจ้งข้อเท็จจริงและวันที่จริง เพื่อพิจารณาอากรและเงินเพิ่มที่เกี่ยวข้อง
  5. เก็บหลักฐานแก้ไขคู่กับต้นฉบับ แล้วอัปเดตทะเบียนสัญญาว่าใครตรวจและดำเนินการเมื่อใด

จำนวนเงินเพิ่มอาจต่างกันตามข้อเท็จจริง ระยะเวลา และการยื่นเองหรือการตรวจพบโดยเจ้าพนักงาน จึงไม่ควรนำตัวเลขค่าปรับจากสัญญาคนละประเภทมาใช้โดยอัตโนมัติ

ไม่มีอากรไม่ได้แปลว่าสัญญาเป็นโมฆะทันที

ประเด็นสำคัญตามมาตรา 118 คือข้อจำกัดในการใช้ตราสารที่ยังเสียอากรไม่บริบูรณ์เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่ง จนกว่าจะดำเนินการตามเงื่อนไขกฎหมาย ไม่ควรสรุปต่อเองว่าไม่มีแสตมป์แล้วสัญญาหรือหนี้ทั้งหมดหายไป

หากมีข้อพิพาทหรือใกล้ต้องใช้เอกสารต่อศาล ควรให้นักกฎหมายตรวจเรื่องสิทธิและการใช้พยานหลักฐานควบคู่กับผู้ดูแลงานภาษี ส่วนงานบัญชีควรเก็บหลักฐานการจ้าง ส่งมอบ และจ่ายเงินจริงให้ต่อเนื่อง ไม่ลบรายการเพียงเพราะพบปัญหาอากร

วิธีป้องกันที่นำไปใช้ได้คือเพิ่มช่อง “ประเภทตราสาร / ผู้มีหน้าที่ / กำหนดชำระ / เลขหลักฐาน” ในทะเบียนสัญญา และกำหนดผู้ตรวจตั้งแต่ก่อนลงนาม แทนการรอให้ฝ่ายบัญชีเห็นเอกสารตอนจ่ายเงินงวดสุดท้าย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสัญญาจ้างและอากร

หักภาษี ณ ที่จ่ายแล้ว ยังต้องตรวจอากรอีกหรือไม่?

ต้องตรวจแยกกัน เพราะเป็นหน้าที่ภาษีคนละส่วน หลักฐานหักภาษี ณ ที่จ่ายไม่ได้ยืนยันว่าสัญญาเสียอากรครบแล้ว

เพิ่มงานแต่ใช้สัญญาเดิม ต้องทำอะไร?

เก็บข้อตกลงเพิ่มงานและยอดสินจ้างที่เปลี่ยน แล้วให้ผู้ดูแลตรวจผลต่อฐานอากรและวิธีชำระเพิ่มเติม ไม่พิจารณาจากสัญญาเดิมเพียงฉบับเดียว

ส่งเอกสารอะไรให้ผู้ดูแลงานภาษีตรวจ?

ส่งสัญญาที่ลงนามครบ เอกสารแนบท้าย วันที่และรูปแบบการลงนาม รายละเอียดราคา ข้อมูลคู่สัญญา และหลักฐานอากรเดิมถ้ามี โดยระบุด้วยว่ามีหนังสือจากเจ้าหน้าที่หรืออยู่ระหว่างข้อพิพาทหรือไม่

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

ตัวเลขและสถานการณ์ใช้เพื่ออธิบายแนวคิด การดำเนินการจริงต้องตรวจข้อเท็จจริง เอกสาร และหลักเกณฑ์ที่ใช้กับกิจการนั้น

แชร์