
การแจกของให้ลูกค้าไม่ได้มีผลภาษีเหมือนกันทุกแบบ ต้องแยกวัตถุประสงค์ เงื่อนไขรับสิทธิ และผู้รับก่อน โดยตรวจภาษีขาย ภาษีซื้อ และภาษีหัก ณ ที่จ่ายเป็นคนละเรื่อง ของขวัญที่ไม่ต้องนำมูลค่ารวมในฐาน VAT อาจยังมีภาษีซื้อต้องห้ามได้
เริ่มจากแยกว่าแจกให้ใคร และให้เพราะอะไร
คำว่า “ของแถม” ในแผนการตลาดอาจหมายถึงของที่ให้พร้อมการขาย รางวัลเมื่อตัวแทนทำยอดได้ หรือกระเช้าปีใหม่ให้คู่ค้า ภาษีจึงต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริงของแต่ละรายการ ไม่ใช่รวมไว้ในบัญชีค่าโฆษณาแล้วใช้วิธีเดียวกันทั้งหมด
| รูปแบบกิจกรรม | ประเด็นที่ต้องตรวจ |
|---|---|
| ซื้อสินค้าแล้วได้ของแถมทันที | ความเชื่อมโยงกับการขาย มูลค่าของแถม และหลักฐานสิทธิ |
| ให้รางวัลตัวแทนตามยอดขาย | เงื่อนไขรางวัล ผู้รับ และหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย |
| ของขวัญให้คู่ค้าตามเทศกาล | ประเพณีทางธุรกิจ มูลค่าที่เหมาะสม และภาษีซื้อ |
| ส่งสินค้าแลกกับการรีวิว | มีบริการตอบแทนหรือไม่ และต้องจัดการภาษีของการแลกเปลี่ยนอย่างไร |
บทความนี้กล่าวถึงการจัดกิจกรรมของบริษัท โดยกรณี VAT ต้องตรวจสถานะผู้ประกอบการจดทะเบียนด้วย ไม่ใช่แนะนำให้ผู้ที่ยังไม่จด VAT ออกใบกำกับภาษี
ของแถมพร้อมขาย ต้องตรวจเงื่อนไข VAT ให้ครบ
ประกาศอธิบดีฯ ภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 40 มีเงื่อนไขสำหรับสินค้าที่แถมพร้อมการขายหรือให้บริการ เช่น ความสัมพันธ์กับรายการขายและมูลค่าของแถมที่ไม่เกินมูลค่าสินค้าหรือบริการนั้น โดยสินค้าที่แถมอาจเป็นคนละชนิดได้ การเข้าเงื่อนไขจึงต้องดูมากกว่าคำว่า “ฟรี” ในโฆษณา
ตัวอย่าง ร้านเครื่องใช้ในบ้านจัดแคมเปญซื้อชุดสินค้ามูลค่า 1,000 บาท รับแก้วมูลค่า 200 บาท ฝ่ายบัญชีควรตรวจว่ามีเงื่อนไขประกาศไว้ เป็นการแถมพร้อมรายการขายจริง และเชื่อมรายการเบิกแก้วกับคำสั่งซื้อได้ ตัวเลข 200 บาทที่ต่ำกว่า 1,000 บาทเพียงอย่างเดียวยังไม่ใช่หลักฐานว่าครบทุกเงื่อนไข
หากกิจกรรมไม่เข้าข้อยกเว้น ต้องวิเคราะห์ภาษีขายจากการแจกต่างหาก จึงควรให้ผู้ดูแลภาษีตรวจแผนก่อนเริ่ม ไม่รอให้แจกครบแล้วค่อยมาหาผู้รับหรือประกาศโปรโมชั่นย้อนหลัง
ของขวัญตามเทศกาล: ภาษีขายกับภาษีซื้อเป็นคนละเรื่อง
กรมสรรพากรมีแนวตอบเรื่องกระเช้าของขวัญให้ลูกค้าตามประเพณีทางธุรกิจ ซึ่งมีข้อมูลบริษัทหรือเครื่องหมายการค้าและมูลค่าไม่เกินสมควร โดยการไม่ต้องรวมมูลค่าในฐานภาษีขายเป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนด ไม่ใช่เพียงติดโลโก้แล้วจะใช้ได้กับของทุกชนิด
ในกรณีกระเช้าของขวัญตามแนวตอบเดียวกัน ภาษีซื้อจากการซื้อกระเช้ามาแจกลูกค้าเป็นภาษีซื้อต้องห้าม แม้การให้ของขวัญนั้นไม่ต้องรวมเป็นฐานภาษีขาย ดังนั้นผู้ทำบัญชีต้องแยกการตรวจสองด้านออกจากกัน
เรื่องการนำรายจ่ายมาคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลก็ต้องตรวจอีกส่วนหนึ่ง ควรเก็บวัตถุประสงค์ ผู้รับ มูลค่าต่อราย การอนุมัติ และหลักฐานซื้อไว้ ไม่สรุปว่าเมื่อ VAT ด้านใดด้านหนึ่งไม่มีภาระแล้ว รายจ่ายจะหักได้ทั้งหมดโดยไม่มีเงื่อนไข
ผู้รับเป็นตัวแทนขายหรือผู้บริโภค มีผลต่อการหักภาษี
ข้อหารือกรมสรรพากร กค 0706/1154 อธิบายกรณีแจกสินค้าส่งเสริมการขายที่เข้าลักษณะรางวัล ส่วนลด หรือประโยชน์จากการส่งเสริมการขาย ซึ่งมีประเด็นหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% สำหรับผู้รับตามเงื่อนไข พร้อมข้อยกเว้นกรณีผู้บริโภคหรือผู้ประกอบการที่นำไปใช้ในกิจการของตนโดยตรงและไม่ได้ซื้อไปขายต่อ
จึงไม่ควรตั้งกฎในบริษัทว่า “แจกของทุกครั้งหัก 3%” หรือ “ไม่มีเงินโอนจึงไม่ต้องหัก” แต่ควรถามว่าผู้รับคือใคร ได้รับเพราะเงื่อนไขใด และนำสินค้าที่ซื้อไปใช้หรือขายต่ออย่างไร ข้อหารือเป็นแนวทางจากข้อเท็จจริงเฉพาะ ต้องเทียบกับกิจกรรมจริงก่อนใช้
กรณีให้สินค้าแลกกับงานรีวิว โพสต์โฆษณา หรือบริการอื่น ควรแยกตรวจสัญญาบริการและสิ่งตอบแทน ไม่รวมกับของขวัญที่ให้โดยไม่มีการแลกเปลี่ยนงาน เพราะฐานและประเภทภาษีอาจต่างกัน
เตรียมแฟ้มโปรโมชั่นก่อนเริ่มแจก
- แผนและเงื่อนไขที่อนุมัติแล้ว: ระยะเวลา กลุ่มผู้รับ รายการสินค้า และวิธีคำนวณสิทธิ
- ตารางมูลค่า: แยกราคาสินค้าที่ขาย มูลค่าของแถม ต้นทุน และรายการภาษี ไม่ใช้ตัวเลขเดียวแทนทุกวัตถุประสงค์
- หลักฐานการขายและเบิกสินค้า: เชื่อมเลขคำสั่งซื้อ ใบส่งมอบ และรายการตัดสต๊อก
- ข้อมูลผู้รับตามความจำเป็น: ระบุประเภทผู้รับและหลักฐานที่รองรับการพิจารณาหักภาษี โดยไม่เก็บข้อมูลส่วนบุคคลเกินจำเป็น
- เอกสารภาษี: ใบกำกับภาษีซื้อ หลักฐานนำส่งภาษี และหนังสือรับรองการหักภาษีเมื่อมีหน้าที่
- รายงานปิดแคมเปญ: แจกจริงกี่ชิ้น เหลือกี่ชิ้น และรายการที่ต้องติดตามหลักฐาน
เมื่อแผนเปลี่ยน เช่น เดิมแถมพร้อมขายแต่เปลี่ยนเป็นแจกให้ทุกคนที่เดินเข้าร้าน ควรแจ้งบัญชีก่อนเริ่มเงื่อนไขใหม่ เพราะการวิเคราะห์ภาษีเดิมอาจใช้ต่อไม่ได้
คำถามที่พบบ่อยก่อนทำโปรโมชั่น
ติดโลโก้บริษัทบนของขวัญแล้วปลอดภาษีใช่ไหม?
ยังสรุปไม่ได้ ต้องตรวจชนิดกิจกรรม มูลค่า เงื่อนไขของกฎหมาย และแยกภาษีขายออกจากภาษีซื้อรวมถึงภาษีเงินได้
แจกเป็นสินค้า ไม่มีเงินสด ต้องสนใจหัก ณ ที่จ่ายด้วยหรือ?
ควรตรวจ เพราะประโยชน์ที่ให้เป็นสิ่งของอาจมีผลภาษีได้ ต้องจัดวิธีดำเนินการและหลักฐานให้เหมาะกับผู้รับและรายการนั้นก่อนส่งมอบ
แจกไปแล้วแต่หลักฐานไม่ครบ ควรเริ่มตรงไหน?
รวบรวมประกาศแคมเปญ รายการซื้อและเบิกสินค้า รายการขาย และข้อมูลส่งมอบที่มีจริง แยกส่วนที่ยืนยันได้ออกจากส่วนที่ยังขาด แล้วให้ผู้ดูแลตรวจการยื่นภาษี ไม่สร้างหลักฐานผู้รับย้อนหลังขึ้นมาเอง
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- กรมสรรพากร: ประกาศอธิบดีฯ VAT ฉบับที่ 40
- กรมสรรพากร: ของขวัญกับการเสียภาษี
- กรมสรรพากร: ข้อหารือ กค 0706/1154 การแจกสินค้าเพื่อส่งเสริมการขาย
ตัวเลขและสถานการณ์ใช้เพื่ออธิบายแนวคิด การดำเนินการจริงต้องตรวจข้อเท็จจริง เอกสาร และหลักเกณฑ์ที่ใช้กับกิจการนั้น


