จ้างฟรีแลนซ์หรือจ่ายค่าจ้างรายเดือน ต้องหักภาษีแบบไหน ใช้ ภ.ง.ด.1 หรือ ภ.ง.ด.3?

ตรวจลักษณะการจ้างและประเภทเงินได้ก่อนเลือกแบบหัก ณ ที่จ่าย ไม่เหมารวมฟรีแลนซ์ทุกคนเป็น 3% พร้อมข้อมูลที่บริษัทควรเก็บก่อนจ่าย

ผู้จัดการบริษัทคุยขอบเขตงานกับนักวาดอิสระและตรวจข้อตกลงการจ้างในสำนักงานสร้างสรรค์

บทความภาษี · ตรวจข้อมูล 16 พฤศจิกายน 2569

ประเด็นสำคัญ

คำว่าฟรีแลนซ์และการจ่ายรายเดือนไม่ได้กำหนดประเภทเงินได้โดยลำพัง บริษัทต้องตรวจลักษณะงาน ความสัมพันธ์และการประกอบอาชีพจริงก่อนเลือกวิธีคำนวณภาษีกับแบบนำส่ง

ชื่อสัญญาไม่ใช่คำตอบทั้งหมด

บริษัทจ้างคนออกแบบภาพเดือนละหลายชิ้นและเรียกว่า “ฟรีแลนซ์ประจำ” บางรายทำงานตามเวลาบริษัทภายใต้การสั่งงานใกล้ชิด บางรายรับผลงานไปจัดการเอง และบางรายดำเนินงานเป็นธุรกิจที่มีทีมกับค่าใช้จ่ายของตน ลักษณะเหล่านี้ต้องตรวจต่างกัน

ไม่ควรตั้งกฎว่าจ่ายรายเดือนคือเงินเดือนเสมอ หรือคนที่ไม่ได้อยู่ในระบบเงินเดือนต้องหัก 3% เสมอ การเลือกแบบจากชื่อที่ฝ่ายจัดซื้อเรียกอาจทำให้ทั้งผู้จ่ายและผู้รับต้องแก้เอกสารภายหลัง

บทความนี้เน้นบริษัทไทยจ่ายให้ผู้รับงานบุคคลธรรมดาในประเทศ หากคู่สัญญาเป็นบริษัทหรือผู้รับในต่างประเทศ ต้องพิจารณาแบบและกฎอีกชุดหนึ่ง

ข้อมูลที่ช่วยจำแนกเงินได้ก่อนกำหนดอัตรา

สิ่งที่ควรถามข้อมูลที่ควรเห็น
บริษัทซื้อแรงงานหรือผลสำเร็จของงานหน้าที่งาน เงื่อนไขจ่าย และสิ่งส่งมอบ
ใครกำหนดวิธีและเวลาทำงานการควบคุม ความเป็นอิสระและการรับผิดชอบงาน
ผู้รับงานลงทุนอย่างไรทีมงาน เครื่องมือ สถานที่และค่าใช้จ่ายดำเนินงาน
งานเข้าประเภทเฉพาะหรือไม่วิชาชีพอิสระ จ้างทำของ ธุรกิจหรือบริการชนิดนั้น

กรมสรรพากรมีแนวทางแยกเงินได้จากการจ้างแรงงาน การรับทำงานให้ และการประกอบธุรกิจ โดยดูข้อเท็จจริงหลายด้านร่วมกัน ไม่ใช้เกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่งตัดสินทุกกรณี อ่านแนวทางจำแนกประเภทเงินได้

ภ.ง.ด.1 ไม่ได้ใช้เฉพาะเงินเดือนอย่างเดียว

เงินได้ตามมาตรา 40(1) และ 40(2) อยู่ในกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับ ภ.ง.ด.1 ส่วนการจ่ายเงินได้บุคคลธรรมดาบางประเภท เช่น ที่เข้ามาตรา 40(5)–(8) และมีหน้าที่หักตามหลักเกณฑ์ จะพิจารณา ภ.ง.ด.3 จึงต้องจำแนกประเภทก่อนเลือกแบบ ดูคู่มือภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับ SME

การคำนวณสำหรับเงินได้ 40(1) และ 40(2) ต้องตรวจวิธีตามมาตรา 50(1) และแนวปฏิบัติที่ใช้ ไม่ใช่ใช้ 3% กับทุกยอด ส่วนเงินได้ประเภทอื่นก็มีอัตราและเงื่อนไขแตกต่างกัน อ่านมาตรา 40 และมาตรา 50

สถานะจด VAT ของผู้รับเป็นอีกประเด็นหนึ่ง ไม่ได้ตอบว่าบริษัทต้องใช้ ภ.ง.ด.1 หรือ ภ.ง.ด.3 แทนการตรวจประเภทเงินได้

เปรียบเทียบสองการจ้างที่จ่ายเดือนละเท่ากัน

สมมติบริษัทจ่าย 25,000 บาทต่อเดือนให้บุคคลสองราย รายแรกมีหน้าที่ประจำ ต้องทำตามเวลาและการบังคับบัญชา รายที่สองรับผลิตผลงานตามขอบเขตและบริหารงานเอง แม้ยอดและรอบจ่ายเท่ากันก็ยังไม่ควรเลือกภาษีด้วยสูตรเดียวกันทันที

สำหรับรายที่สอง ต้องตรวจต่อว่าลักษณะการทำงานเป็นการรับทำงานให้หรือการประกอบธุรกิจ รวมถึงเข้าประเภทเฉพาะหรือไม่ จึงไม่สรุปจากความเป็นอิสระเพียงอย่างเดียวว่าเป็น 40(8)

ตัวอย่างนี้ตั้งใจแสดงข้อมูลที่ต้องถาม ไม่ได้คำนวณภาษีจากข้อมูลที่ยังไม่ครบ เมื่อได้ข้อสรุปแล้วควรบันทึกเหตุผลและแจ้งยอดก่อนหัก ยอดภาษี และยอดสุทธิให้ผู้รับเข้าใจตรงกัน

ชุดข้อมูลก่อนจ่ายและแนวทางเมื่อเคยใช้แบบผิด

  • ข้อมูลผู้รับและสถานะคู่สัญญาให้ตรงกับผู้รับเงินจริง
  • สัญญา ขอบเขตงานและรายละเอียดวิธีทำงานจริง
  • เงื่อนไขค่าจ้าง ยอดก่อนหัก วันจ่ายและการจ่ายหลายงวด
  • ข้อสรุปประเภทเงินได้พร้อมผู้ตรวจทาน
  • หลักฐานจ่าย แบบนำส่งและหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายที่ตรงกัน

หากเคยใช้แบบหรืออัตราผิด ให้รวบรวมรายการจ่ายเดิมและหลักฐานนำส่ง ให้นักบัญชีตรวจวิธีแก้แบบกับหนังสือรับรองร่วมกัน ไม่ยื่นอีกรอบโดยปล่อยรายการเดิมค้างจนดูเหมือนจ่ายซ้ำ

ควรทบทวนเมื่อรูปแบบงานเปลี่ยน เช่น ผู้รับเปิดบริษัทหรือจากงานรายครั้งกลายเป็นหน้าที่ประจำ ประเด็นแรงงานและประกันสังคมต้องตรวจแยกตามข้อเท็จจริงด้วย การเลือกชื่อสัญญาไม่ได้ตัดหน้าที่เหล่านั้นออก

คำถามที่พบบ่อยเมื่อจ้างฟรีแลนซ์

ผู้รับบอกให้หัก 3% บริษัททำตามได้เลยไหม?

ควรตรวจเองจากข้อมูลจริงและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ความสะดวกของผู้รับไม่เปลี่ยนหน้าที่ของผู้จ่าย

ไม่ได้จ่ายทุกเดือนจึงไม่ใช่ ภ.ง.ด.1 ใช่ไหม?

ความถี่การจ่ายอย่างเดียวไม่พอ ต้องดูประเภทเงินได้และวิธีคำนวณสำหรับการจ่ายลักษณะนั้น

มีใบแจ้งหนี้ในนามบริษัท แต่ให้โอนเข้าบัญชีบุคคลล่ะ?

ต้องตรวจคู่สัญญา ผู้มีสิทธิรับเงินและหลักฐานอำนาจรับชำระก่อน ไม่เปลี่ยนผู้รับในเอกสารภาษีให้ตรงเลขบัญชีโดยไม่มีเหตุผลรองรับ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

ตัวเลขและสถานการณ์ใช้เพื่ออธิบายแนวคิด การดำเนินการจริงต้องตรวจข้อเท็จจริง เอกสาร และหลักเกณฑ์ที่ใช้กับกิจการนั้น

แชร์