รับจ่ายเงินต่างประเทศแล้วกำไรเปลี่ยน ปิดบัญชีรายเดือนต้องแยกค่าเงินอย่างไร?

แยกยอดขายออกจากผลของค่าเงิน

บริษัทส่งออกขายสินค้าราคา 10,000 ดอลลาร์เท่าเดิม แต่เดือนหนึ่งได้รับเงินบาทมากกว่าอีกเดือน ผู้บริหารอาจเข้าใจว่าราคาขายหรือกำไรสินค้าเปลี่ยน ทั้งที่ส่วนหนึ่งมาจากค่าเงินและค่าธรรมเนียมรับโอน

การดูเพียงยอดเงินบาทในธนาคารทำให้แยกไม่ได้ว่าลูกค้าจ่ายครบหรือถูกหักค่าธรรมเนียม มีใบลดหนี้ หรือยังค้างบางส่วน ควรตามยอดสกุลเดิมควบคู่ยอดเงินบาทตั้งแต่เกิดสิทธิรับเงินจนถึงวันชำระ

สำหรับกิจการที่ใช้ TFRS for NPAEs บทที่ 21 กำหนดหลักการรับรู้รายการเงินตราต่างประเทศและการแปลงยอด ณ วันสิ้นรอบรายงาน อ่านมาตรฐานที่สภาวิชาชีพบัญชี

เอกสารสี่ชุดที่ต้องเชื่อมกัน

วันที่ออก Invoice อาจไม่ใช่วันรับรู้รายการเสมอไป ต้องตรวจการส่งมอบและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องด้วย หากลูกค้าจ่ายหลายครั้ง ให้จับคู่เป็นรายงวด ไม่ใช่หักยอดรวมตามชื่อคู่ค้าอย่างเดียว และเก็บหลักฐานธนาคารที่แสดงรายละเอียดอัตราแทนการพึ่งข้อความแจ้งเตือนสั้น ๆ

ตัวอย่างรับชำระ 10,000 ดอลลาร์

สมมติบริษัทรับรู้ลูกหนี้ 10,000 ดอลลาร์ที่อัตรา 35 บาท เป็นยอด 350,000 บาท ต่อมารับชำระทั้งหมดในรอบเดียวกันที่อัตรา 35.50 บาท ได้ยอดก่อนค่าธรรมเนียม 355,000 บาท และธนาคารหักค่าธรรมเนียม 500 บาท เงินเข้าจริงจึงเป็น 354,500 บาท

เมื่อสมมติว่าไม่มีการแปลงยอดระหว่างทาง ไม่มีส่วนลดและไม่มีรายการอื่น ผลต่างค่าเงินด้านกำไรคือ 5,000 บาท ส่วนค่าธรรมเนียมคือ 500 บาท ไม่ควรรวมส่วนต่างสุทธิ 4,500 บาทเป็นยอดขายเพิ่ม หรือใช้เงินรับจริงล้างลูกหนี้โดยไม่แยกสาเหตุ

ตัวเลขนี้ใช้อธิบายกลไก ไม่ใช่อัตราปัจจุบัน หากเคยแปลงยอดปลายงวดก่อนรับเงินจริง ต้องเทียบกับมูลค่าตามบัญชีล่าสุด เพื่อไม่รับรู้กำไรค่าเงินส่วนเดิมซ้ำ

ยอดค้างปลายเดือนกับเงินจ่ายล่วงหน้าไม่เหมือนกัน

ลูกหนี้และเจ้าหนี้ที่เป็นจำนวนเงินสกุลต่างประเทศแน่นอนเข้าลักษณะรายการที่เป็นตัวเงิน โดยมาตรฐานกำหนดการใช้อัตราปิด ณ วันสิ้นรอบรายงาน ส่วนเงินจ่ายล่วงหน้าเพื่อรับสินค้าหรือบริการอาจเป็นรายการที่ไม่เป็นตัวเงิน จึงไม่ควรแปลงทุกบัญชีด้วยอัตราเดียวกันทั้งหมด

สำหรับรายงานบริหารรายเดือน ให้ตกลงกับผู้ทำบัญชีว่าจะประเมินยอดค่าเงินในรอบใด และใช้หลักฐานอัตราอย่างไร เพื่อให้การเปรียบเทียบกำไรสม่ำเสมอ รายการสัญญาป้องกันความเสี่ยงหรือธุรกรรมซับซ้อนต้องพิจารณาแยก ไม่รวมเป็นค่าธรรมเนียมทั่วไป

ควรมีรายงานยอดค้างตามสกุลเงินและวันครบชำระด้วย เพราะกำไรจากการแปลงค่าทางบัญชียังไม่ได้หมายถึงเงินบาทที่รับเข้ามาแล้ว

แยกการวิเคราะห์บัญชีออกจากภาษีและการตั้งราคา

รายงานที่ใช้ตัดสินใจควรแสดงกำไรจากการดำเนินงานและผลต่างค่าเงินให้เข้าใจ ไม่ใช้กำไรค่าเงินเดือนหนึ่งยืนยันว่าราคาขายเดิมครอบคลุมต้นทุนระยะยาวแล้ว ควรติดตามเงื่อนไขว่าใครรับค่าธรรมเนียมธนาคารและยอดขั้นต่ำที่ต้องได้รับตามสัญญา

ด้านภาษีต้องตรวจวิธีแปลงค่าเงินตามมาตรา 65 ทวิ (5) และหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ไม่ถือว่าตัวเลขบัญชีใช้คำนวณภาษีได้เหมือนกันทุกกรณี ตรวจบทบัญญัติจากกรมสรรพากร

เมื่อส่งงานให้สำนักงานบัญชี ควรแจ้งทุกสกุลเงิน จำนวนเอกสาร บัญชีเงินฝากต่างประเทศและรูปแบบการรับจ่าย เพื่อกำหนดขอบเขตกระทบยอดที่เหมาะสมตั้งแต่ต้น

คำถามก่อนส่งรายการต่างประเทศให้นักบัญชี

ใช้เงินบาทที่เข้าบัญชีเป็นยอดขายเลยได้ไหม?

ควรแยกวันเกิดรายได้ ลูกหนี้ และวันรับเงินก่อน ยอดรับอาจรวมผลต่างค่าเงินหรือถูกหักรายการอื่นแล้ว

ยอดสกุลเดิมเท่าเดิม แต่ยอดบาทเปลี่ยนถือว่าผิดหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องผิด อาจเกิดจากการแปลงค่าเงิน ต้องตรวจอัตรา วันที่ และฐานยอดคงเหลือที่ใช้คำนวณ

มีแค่ไม่กี่รายการต่อเดือนยังต้องแยกไหม?

ยังควรมีหลักฐานจับคู่ จำนวนรายการน้อยช่วยให้จัดระบบได้ง่าย แต่ไม่ได้ทำให้ผลต่างค่าเงินกลายเป็นรายการเดียวกับยอดขาย