
เงินเข้าธนาคารอาจน้อยกว่ามูลค่างวดงาน เพราะมีเงินประกันผลงาน ภาษีหัก ณ ที่จ่าย หรือการหักคืนเงินล่วงหน้า การลงบัญชีตามยอดโอนอย่างเดียวทำให้รายได้ ลูกหนี้ และภาษีคลาดเคลื่อนได้ ควรแยกรายการตามสัญญาและกระทบยอดทุกงวด
ทำไมยอดโอนจึงไม่เท่ากับมูลค่างวดงาน
บริษัทรับเหมาติดตั้งระบบอาคารส่งใบเบิกงวด 300,000 บาท แต่เงินที่เข้าบัญชีไม่เต็มจำนวน เจ้าของกิจการอาจเข้าใจว่าลูกค้าจ่ายขาด ทั้งที่เอกสารแจ้งจ่ายมีรายการหักหลายประเภท หากบันทึกยอดโอนเป็นรายได้ทันที จะไม่เห็นว่าเงินส่วนใดถูกกันไว้และจะติดตามคืนเมื่อใด
เริ่มตรวจจากสัญญา ใบรับรองผลงาน ใบแจ้งหนี้ และใบแจ้งการจ่ายเงินของผู้ว่าจ้าง แล้วแยกมูลค่างาน ภาษี เงินล่วงหน้าที่นำมาหักคืน และเงินประกันผลงานออกจากกัน หากรายการหักไม่ตรงสัญญา ให้ขอคำชี้แจงก่อนปิดบัญชีงวดนั้น
รายได้ทางบัญชีไม่ได้วัดจากเงินรับเพียงอย่างเดียว สำหรับกิจการที่ใช้ TFRS for NPAEs การรับรู้รายได้ก่อสร้างต้องพิจารณาหลักเกณฑ์ของบทที่ 20 รวมถึงขั้นความสำเร็จของงานเมื่อประมาณผลได้อย่างน่าเชื่อถือ ใบเบิกงวดจึงเป็นข้อมูลส่วนหนึ่ง ไม่ใช่ข้อสรุปแทนการประเมินทั้งหมด ดูมาตรฐานของสภาวิชาชีพบัญชี
แยกเงินสามกลุ่มก่อนบันทึกบัญชี
คำในใบแจ้งจ่ายอาจคล้ายกัน แต่มีวัตถุประสงค์ต่างกัน การทำทะเบียนแยกช่วยให้ยอดคงเหลือและกำหนดติดตามชัดเจน
| รายการ | ความหมายในการติดตาม | ข้อมูลที่ควรมี |
|---|---|---|
| เงินค่างวดงาน | ยอดที่เรียกเก็บตามงานและเงื่อนไขสัญญา | เลขที่งวด วันรับรองงาน และยอดเรียกเก็บ |
| เงินรับล่วงหน้า | เงินที่รับก่อนและอาจถูกหักคืนจากงวดถัดไปตามสัญญา | ยอดรับเดิม ยอดหักคืนแต่ละงวด และยอดคงเหลือ |
| เงินประกันผลงาน | ส่วนของค่างานที่ผู้ว่าจ้างกันไว้ตามเงื่อนไข | ยอดถูกหัก กำหนดคืน และเงื่อนไขก่อนคืน |
ตัวอย่างกระทบยอดงวดงานที่ถูกหักเงินประกัน
สมมติมูลค่างวดงานก่อน VAT 300,000 บาท สัญญากำหนดหักเงินประกันผลงาน 5% ของมูลค่างาน และงวดนี้ไม่มีการหักคืนเงินล่วงหน้า เงินประกันจึงเป็น 15,000 บาท เหลือค่างาน 285,000 บาทก่อนพิจารณา VAT และภาษีหัก ณ ที่จ่าย อัตรา 5% เป็นสมมติฐานของสัญญา ไม่ใช่อัตราที่ใช้กับทุกโครงการ
ในการกระทบยอดเงินจริง ให้เริ่มจากยอดที่ผู้ว่าจ้างต้องชำระตามเอกสาร รวม VAT ที่เกี่ยวข้อง แล้วหักเงินประกันและภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามหลักเกณฑ์ที่ใช้กับรายการนั้น เปรียบเทียบกับเงินเข้าธนาคาร และเก็บหนังสือรับรองภาษีหัก ณ ที่จ่ายไว้ประกอบ
เงินประกัน 15,000 บาทควรปรากฏในรายละเอียดสิทธิเรียกร้องที่ยังติดตามอยู่ ไม่หายไปเป็นส่วนลดโดยไม่มีเหตุรองรับ เมื่อได้รับคืนให้ตัดยอดคงเหลือที่เกี่ยวข้อง ไม่บันทึกเป็นรายได้ใหม่ซ้ำโดยอัตโนมัติ ทั้งนี้ให้ผู้ทำบัญชีพิจารณาการจัดประเภทและเงื่อนไขของสัญญาจริง
ตรวจ VAT และภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากเงื่อนไขจริง
สำหรับกรณีรับเหมาตามเงื่อนไขในคำสั่งกรมสรรพากร ป.73/2541 เงินประกันผลงานที่ถูกหักจากค่างวดต้องรวมในฐาน VAT ของค่างวด และเมื่อคืนเงินประกันที่ได้เสีย VAT แล้วไม่ต้องเสีย VAT ซ้ำ ส่วนการคืนเงินประกันตามกรณีดังกล่าวไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายอีก อ่านรายละเอียดคำสั่ง ป.73/2541
เงินล่วงหน้ากับเงินประกันผลงานเป็นคนละรายการ เงินล่วงหน้าอาจมีหน้าที่ VAT และภาษีหัก ณ ที่จ่ายตั้งแต่รับเงิน จึงควรมีประวัติว่าเสียภาษีไปแล้วเท่าใด ก่อนนำยอดไปหักคืนในงวดต่อมา หลีกเลี่ยงการคำนวณจากชื่อรายการสั้น ๆ ใน Statement
หากสัญญามีเงินมัดจำ หลักประกันรูปแบบอื่น งานเพิ่ม หรือการหักค่าปรับ ให้แยกตรวจแต่ละรายการ รวมถึงเหตุที่ทำให้ความรับผิด VAT เกิดก่อนรับเงิน อย่าใช้สูตรเดียวกับทุกสัญญาโดยไม่ตรวจผู้จ่าย ประเภทงาน และเอกสารภาษี
ปิดบัญชีรายเดือนพร้อมทะเบียนเงินที่ยังต้องติดตาม
จัดแฟ้มหนึ่งชุดต่อโครงการ โดยเชื่อมเลขที่สัญญา งวดงาน และรายการธนาคาร เพื่อให้ฝ่ายหน้างาน ฝ่ายวางบิล และบัญชีใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน
- แนบสัญญาและงานเพิ่ม พร้อมหลักฐานอนุมัติหรือรับรองผลงาน
- กระทบใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จ ใบกำกับภาษี และใบแจ้งการจ่ายกับยอดโอน
- อัปเดตทะเบียนเงินล่วงหน้าและเงินประกันทุกครั้งที่มีการหักหรือคืน
- ระบุวันครบประกัน เอกสารที่ต้องใช้ขอคืน และผู้รับผิดชอบติดตาม
- แยกยอดที่มีข้อโต้แย้งออกจากยอดที่ถึงกำหนดเรียกเก็บตามปกติ
เจ้าของกิจการควรเห็นอย่างน้อยสามยอดต่อโครงการ ได้แก่ เงินค่างานค้างรับ เงินประกันคงเหลือ และเงินล่วงหน้าที่ต้องนำมาหักคืน รายงานนี้ช่วยวางแผนเงินหมุนเวียนได้ตรงกว่าการดูยอดขายรวมอย่างเดียว
หากเงินประกันเกินกำหนดหรือมีเงื่อนไขที่ยังไม่ผ่าน ให้เก็บหลักฐานการติดตามและประเมินการเรียกเก็บตามข้อเท็จจริง ไม่ลบยอดเพียงเพื่อให้งบทดลองตรงกับเงินฝาก
คำถามที่ผู้รับเหมาพบบ่อย
เงินประกันผลงานเป็นค่าใช้จ่ายทันทีหรือไม่?
การถูกกันเงินตามสัญญาไม่ได้แปลว่าเป็นค่าใช้จ่ายทันที ต้องดูสิทธิในการได้รับคืนและเงื่อนไขอื่น หากภายหลังถูกหักชดใช้จริงหรือเรียกเก็บไม่ได้ ต้องพิจารณาหลักฐานและวิธีบัญชีของเหตุการณ์นั้นอีกครั้ง
ได้หนังสือรับรองภาษีหัก ณ ที่จ่ายไม่ครบควรทำอย่างไร?
เทียบใบแจ้งจ่ายกับงวดที่รับเงินจริง ทำรายการขาด แล้วขอเอกสารจากผู้ว่าจ้างหรือผู้มีหน้าที่ออก อย่ารวมภาษีที่ถูกหักเป็นเงินประกันผลงานเพราะจะติดตามคนละเรื่อง
เอกสารอะไรช่วยให้ทีมบัญชีเริ่มตรวจได้เร็ว?
สัญญาหลักและงานเพิ่ม ใบเบิกงวดล่าสุด ใบแจ้งการจ่าย Statement และทะเบียนเงินประกันเดิม พร้อมแจ้งโครงการที่มียอดไม่ตรง จะช่วยกำหนดขอบเขตงานกระทบยอดและงานบัญชีประจำเดือนได้ชัดเจน
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- สภาวิชาชีพบัญชี: TFRS for NPAEs บทที่ 20 สัญญาก่อสร้าง
- กรมสรรพากร: คำสั่ง ป.73/2541 เงินล่วงหน้าและเงินประกันผลงาน
ตัวเลขและสถานการณ์ใช้เพื่ออธิบายแนวคิด การดำเนินการจริงต้องตรวจข้อเท็จจริง เอกสาร และหลักเกณฑ์ที่ใช้กับกิจการนั้น


