เอกสารบัญชีหาย เหลือแต่สลิปและ Statement จะเริ่มกู้ข้อมูลอย่างไร?

เอกสารบัญชีสูญหาย ควรสำรวจรายการ แจ้งเหตุที่เกี่ยวข้อง ขอเอกสารจากคู่ค้าและใบแทนใบกำกับภาษีอย่างไร โดยไม่ใช้สลิปแทนหลักฐานทุกประเภท

เจ้าของธุรกิจซ่อมบำรุงรวบรวมสลิปและรายการเดินบัญชีเพื่อขอเอกสารบัญชีที่สูญหายกลับคืน

บทความบัญชี · ตรวจข้อมูล 15 พฤศจิกายน 2569

ประเด็นสำคัญ

สลิปและ Statement ช่วยชี้เส้นทางเงิน แต่ไม่ยืนยันรายละเอียดซื้อขายหรือสิทธิภาษีได้ครบ ต้องสำรวจสิ่งที่ขาด ขอหลักฐานจากต้นทาง และตรวจหน้าที่แจ้งเหตุควบคู่กับการจัดบัญชีใหม่

แยกของที่หายออกจากของที่ยังขอคืนได้

บริษัทซ่อมบำรุงย้ายสำนักงานแล้วหาแฟ้มซื้อไม่พบ แต่ยังมีอีเมล สลิปและ Statement ปัญหาแรกไม่ใช่รีบลงค่าใช้จ่ายจากเงินออกทั้งหมด แต่คือระบุว่าเอกสารชนิดใด ช่วงเวลาใดและคู่ค้ารายใดหายไปบ้าง

สำรองไฟล์ที่ยังเข้าถึงได้ก่อนจัดระเบียบ ตรวจอีเมล ระบบบัญชี พื้นที่เก็บเอกสารและสำเนาที่ผู้ทำบัญชีมีอยู่ แยกเอกสารที่ยังหาไม่พบ เอกสารที่ยืนยันสูญหายหรือเสียหาย และข้อมูลที่มีแต่ยังอ่านไม่ได้ พร้อมบันทึกวันที่ทราบเหตุ

อย่าแก้ไฟล์ต้นฉบับทับหรือสร้างเอกสารใหม่ให้ดูเหมือนฉบับเดิม ควรเก็บร่องรอยว่าได้ข้อมูลจากที่ใดและใครเป็นผู้ยืนยัน เพื่อให้คนตรวจบัญชีตามเรื่องต่อได้

ตรวจหน้าที่แจ้งเหตุโดยไม่รอให้กู้เสร็จ

กรณีบัญชีหรือเอกสารประกอบการลงบัญชีสูญหายหรือเสียหาย มาตรา 15 แห่ง พ.ร.บ.การบัญชีกำหนดให้แจ้งภายใน 15 วันนับแต่วันที่ทราบหรือควรทราบเหตุ กรมพัฒนาธุรกิจการค้ามีช่องทาง e-Permit และข้อมูลแบบ ส.บช.2 ดูขั้นตอนและหลักฐานที่ DBD ระบุ

ให้ผู้รับผิดชอบประเมินขอบเขตเหตุและเตรียมหลักฐานที่สัมพันธ์กับเหตุจริง เช่น รายการเอกสาร ภาพความเสียหายหรือหลักฐานอื่นตามที่หน่วยงานกำหนด ไม่รอรวบรวมสำเนาครบทุกใบแล้วค่อยตรวจเรื่องการแจ้ง

เอกสารทางภาษีหรือทะเบียนบางชนิดอาจมีขั้นตอนแจ้งหรือขอแทนต่างหาก จึงต้องระบุชนิดเอกสารให้ชัด การแจ้งหน่วยงานหนึ่งไม่ได้ทำให้ทุกหน้าที่เสร็จพร้อมกัน

ทำทะเบียนขอเอกสารจากแหล่งที่ตรงเรื่อง

เอกสารที่ขาดแหล่งขอข้อมูลข้อควรตรวจ
Statement และรายละเอียดโอนธนาคารหรือระบบที่บริษัทมีสิทธิใช้ช่วงเวลาครบและเลขบัญชีถูกต้อง
ใบเสร็จหรือใบส่งของคู่ค้าผู้ออกเอกสารคู่ค้า รายการ วันที่และจำนวนเงิน
ใบกำกับภาษีผู้ขายที่ออกฉบับเดิมขั้นตอนใบแทนและการอ้างอิงฉบับเดิม
แบบภาษีและหลักฐานชำระระบบยื่นแบบ ผู้ดูแลเดิมหรือหน่วยงานงวด ฉบับปกติ/เพิ่มเติมและสถานะ
ทะเบียนบัญชีและยอดยกมาระบบบัญชีหรือผู้ทำบัญชีเดิมรายละเอียดประกอบและรุ่นไฟล์

ทะเบียนควรมีผู้ติดต่อ วันที่ขอ สถานะและรายการที่ยังยืนยันไม่ได้ ถ้าคู่ค้าเปลี่ยนชื่อหรือเลิกดำเนินงาน ให้บันทึกข้อจำกัดและหลักฐานอื่นที่หาได้ ไม่ใช้เอกสารของคู่ค้าคนละรายมาทดแทน

สำเนาทั่วไปกับใบแทนใบกำกับภาษีไม่เหมือนกัน

มาตรา 86/12 กำหนดเรื่องการออกใบแทนเมื่อใบกำกับภาษี ใบเพิ่มหนี้หรือใบลดหนี้สูญหาย ถูกทำลายหรือชำรุดในสาระสำคัญ ผู้ซื้อควรขอจากผู้ออกเดิมและตรวจให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ ไม่เพียงนำภาพสำเนาที่หาได้มาใช้โดยสรุปว่าครบเงื่อนไขแล้ว อ่านมาตรา 86/12 ของกรมสรรพากร

การได้เอกสารกลับมายังต้องตรวจว่ารายการนั้นเคยบันทึกหรือใช้สิทธิไปแล้วหรือไม่ เพื่อป้องกันลงบัญชีและภาษีซื้อซ้ำ รวมถึงตรวจเดือนที่เกี่ยวข้องและเงื่อนไขภาษีแยกจากการกู้ไฟล์

หากเป็นเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ ให้ขอข้อมูลจากระบบหรือผู้ออกที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ ไม่เปลี่ยนข้อความหรือวันที่เองเพื่อให้เข้ารอบยื่นที่ต้องการ

Statement ช่วยค้นรายการ แต่ไม่ใช่คำตอบครบทุกช่อง

สมมติพบเงินออก 12,000 บาทให้พนักงาน รายการนี้อาจเป็นเงินทดรอง ค่าใช้จ่ายที่พนักงานสำรองจ่าย เงินเดือน หรือเงินกู้ การมีสลิปยังไม่บอกสาระครบ ต้องขอใบเบิก วัตถุประสงค์และหลักฐานจ่ายต่อก่อนเลือกหมวดบัญชี

ทำตารางจับคู่เงินกับเอกสารที่กู้ได้ แล้วแยกยอดที่ตรวจยืนยันครบออกจากยอดรอตรวจ ผู้ทำบัญชีควรประเมินการรับรู้รายการและผลทางภาษีจากหลักฐานที่มี ไม่ถือว่าสลิปทำให้หักค่าใช้จ่ายหรือ VAT ได้ทุกกรณี และไม่ปล่อยยอดไว้โดยไม่มีคนติดตาม

เมื่อกู้ข้อมูลแล้ว ให้จัดแฟ้มตามงวดและเลขอ้างอิง สำรองข้อมูลตามสิทธิที่กำหนด และทดลองค้นเอกสารย้อนหลังเป็นระยะ เพื่อให้การแก้ครั้งนี้ลดปัญหาเดิมในรอบต่อไป

คำถามก่อนเริ่มสะสางเอกสารที่หาย

ขอคู่ค้าออกใบใหม่ลงวันที่ปัจจุบันได้ไหม?

ควรขอเอกสารทดแทนตามข้อเท็จจริงและประเภทเอกสาร ไม่สร้างการซื้อขายใหม่หรือเปลี่ยนวันเกิดรายการเดิมเพียงเพื่อให้ลงบัญชีง่ายขึ้น

เหลือแค่ Statement ทำบัญชีต่อได้ทั้งหมดหรือไม่?

ใช้เริ่มค้นและจับคู่ได้ แต่ยังขาดรายการที่ไม่ผ่านธนาคารและรายละเอียดธุรกรรม ต้องประเมินข้อมูลอื่นก่อนกำหนดขอบเขตที่ทำได้

ควรเริ่มจ้างดูแลจากข้อมูลใด?

แจ้งเหตุ ช่วงเวลาที่เอกสารขาด ระบบที่เคยใช้ งานที่ใกล้กำหนด และสิ่งที่ยังมีอยู่ เพื่อประเมินงานกู้ข้อมูลแยกจากงานบัญชีประจำ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

ตัวเลขและสถานการณ์ใช้เพื่ออธิบายแนวคิด การดำเนินการจริงต้องตรวจข้อเท็จจริง เอกสารและหลักเกณฑ์ที่ใช้กับกิจการนั้น

แชร์