
เริ่มอ่านจากช่วงเวลาและความครบของข้อมูล แล้วเชื่อมยอดขายกับกำไร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และเงินสด คำถามที่ดีควรนำไปสู่รายการที่ต้องตรวจ ผู้รับผิดชอบ และวันติดตาม ไม่หยุดอยู่ที่เห็นว่ายอดกำไรเป็นบวก
ก่อนดูตัวเลข ตรวจว่ารายงานพร้อมใช้งานแค่ไหน
เจ้าของบริษัทอาจได้รับไฟล์บัญชีทุกเดือนแต่ยังไม่รู้ว่าจะใช้ตัดสินใจอะไร การเปิดดูเฉพาะยอดกำไรสุดท้ายอาจพลาดต้นทุนที่ยังไม่ครบ เงินลูกค้าที่ค้างรับ หรือภาระจ่ายในเดือนถัดไป ลองเริ่มจากคำถามสั้น ๆ ว่า รายงานนี้ครอบคลุมถึงวันไหน มีอะไรยังค้าง และใช้เทียบกับเดือนไหนได้
- เป็นรายงานเฉพาะเดือนหรือยอดสะสมตั้งแต่ต้นปี
- ปิดบัญชีแล้วหรือเป็นข้อมูลเบื้องต้น และจัดทำเมื่อไร
- เอกสารซื้อ ค่าใช้จ่าย สต๊อก และรายการปรับปรุงครบถึงไหน
- รวมทุกสาขาและทุกบัญชีธนาคารหรือยัง
- มีการเปลี่ยนวิธีจัดหมวดหรือรายการครั้งเดียวที่ทำให้เทียบเดือนก่อนยากหรือไม่
มาตรฐาน TFRS for NPAEs ใช้หลักเกณฑ์คงค้างในการจัดทำงบการเงิน รายได้และค่าใช้จ่ายจึงไม่จำเป็นต้องเกิดพร้อมเงินรับจ่าย รายงานภายในรายเดือนเป็นเครื่องมือบริหารที่ต้องตกลงรูปแบบกัน และไม่ใช่รายงานที่ผู้สอบบัญชีรับรองโดยอัตโนมัติ
ตัวอย่างยอดขายเพิ่ม แต่กำไรลด ควรถามอะไรต่อ
ตัวเลขต่อไปนี้เป็นสถานการณ์สมมติ หน่วยเป็นบาท เปรียบเทียบเดือนที่มีนโยบายบัญชีเดียวกันและข้อมูลครบ โดยแสดงกำไรก่อนภาษีเพื่อไม่ปะปนกับการคำนวณภาษีจริง
| รายการ | มีนาคม | เมษายน |
|---|---|---|
| รายได้จากการขาย | 500,000 | 600,000 |
| ต้นทุนขาย | 300,000 | 390,000 |
| กำไรขั้นต้น | 200,000 | 210,000 |
| อัตรากำไรขั้นต้น | 40% | 35% |
| ค่าใช้จ่ายดำเนินงาน | 140,000 | 165,000 |
| กำไรก่อนภาษีในตัวอย่าง | 60,000 | 45,000 |
ยอดขายเพิ่ม 20% แต่กำไรก่อนภาษีลด 25% เพราะกำไรขั้นต้นเพิ่มเพียง 10,000 บาท ขณะที่ค่าใช้จ่ายดำเนินงานเพิ่ม 25,000 บาท อัตรากำไรขั้นต้นคำนวณจากกำไรขั้นต้นหารรายได้จากการขาย จึงลดจาก 40% เหลือ 35%
คำถามต่อคือขายสินค้าที่กำไรต่ำมากขึ้น ให้ส่วนลดเพิ่ม ต้นทุนต่อหน่วยสูงขึ้น หรือมีรายการบันทึกคลาดเคลื่อนหรือไม่ ส่วนค่าใช้จ่ายที่เพิ่มควรแยกว่าเป็นค่าใช้จ่ายประจำหรือเกิดครั้งเดียว แล้วขอรายละเอียดเอกสารก่อนเปลี่ยนราคา
เชื่อมกำไรกับลูกหนี้ เจ้าหนี้ และเงินสด
สมมติเงินสดต้นเดือน 100,000 บาท รับเงินจริงระหว่างเดือน 520,000 บาท และจ่ายจริง 570,000 บาท จะเหลือ 50,000 บาท ตัวเลขนี้ยังไม่ใช่กำไร เพราะเงินรับอาจเป็นการเก็บหนี้เดิม และเงินจ่ายอาจมีซื้อทรัพย์สินหรือคืนเงินกู้ ต้องดูรายละเอียดจริงก่อนอธิบายส่วนต่าง
หากมีเจ้าหนี้ครบกำหนดเร็ว ๆ นี้ 80,000 บาท เงินที่มี 50,000 บาทจะยังขาด 30,000 บาทเมื่อสมมติว่ายังไม่มีเงินเข้าอื่น แม้รายงานลูกหนี้จะมียอดสูง ก็ต้องดูว่าจะเก็บทันวันจ่ายจริงหรือไม่ อ่านต่อ บริษัทมีกำไรแต่เงินไม่พอจ่าย สำหรับการวางแผนรับจ่ายระยะสั้น
| รายงานที่อ่านประกอบ | คำถามของเจ้าของกิจการ | ข้อมูลที่ควรขอเพิ่ม |
|---|---|---|
| ลูกหนี้และอายุหนี้ | ขายแล้วเก็บเงินได้เมื่อไร มีบิลโต้แย้งหรือไม่ | รายบิล วันครบกำหนด และสถานะติดตาม |
| เจ้าหนี้และกำหนดจ่าย | เดือนถัดไปต้องเตรียมเงินเท่าไร | รายการครบกำหนด รวมภาระที่ยังรอเอกสาร |
| สินค้าคงเหลือ | เงินจมอยู่ในสินค้ารุ่นไหน และต้นทุนครบหรือยัง | อายุสินค้า การเคลื่อนไหว และผลตรวจนับ |
| กระทบยอดธนาคาร | ยอดบัญชีกับ Statement ต่างกันเพราะอะไร | รายการผลต่างพร้อมผู้ติดตาม |
| รายการเงินสดรับจ่าย | เงินเพิ่มจากการขาย เงินกู้ หรือเจ้าของเติมทุน | รายละเอียดแยกประเภทและหลักฐานประกอบ |
เปลี่ยนการอ่านรายงานเป็นรายการติดตามที่ทำต่อได้
เมื่อพบตัวเลขเปลี่ยนมาก ให้คุยกับนักบัญชีและคนที่รู้รายการจริง แล้วบันทึกสิ่งที่ต้องทำเป็นตารางสั้น ๆ
| เรื่องที่พบ | สิ่งที่ทำต่อ | ผู้รับผิดชอบและหลักฐาน |
|---|---|---|
| กำไรขั้นต้นลด | แยกยอดขาย ต้นทุน และส่วนลดตามกลุ่มสินค้า | ฝ่ายขายกับบัญชี ตรวจรายการขายและต้นทุน |
| ลูกหนี้เกินกำหนด | ตรวจว่าขาดเอกสารหรือมีข้อโต้แย้ง แล้วกำหนดวันติดตาม | ผู้ดูแลลูกค้า เก็บบันทึกการวางบิลและคำตอบ |
| ธนาคารมีผลต่าง | จับคู่รายการและระบุสิ่งที่ยังไม่ทราบ | บัญชีกับผู้ทำรายการ แนบ Statement และหลักฐาน |
| เงินจ่ายเดือนหน้าสูง | จัดลำดับวันจ่ายเทียบวันรับที่มีหลักฐานรองรับ | ผู้บริหารกับฝ่ายการเงิน ปรับแผนเงินสด |
กำหนดวันทบทวนของแต่ละรายการตามความเร่งด่วนและรอบงานของบริษัท แล้วใช้รายการค้างเดิมเปิดประชุมครั้งถัดไป เพื่อไม่ให้คำถามเดิมวนกลับมาทุกเดือน
ตกลงชุดรายงานก่อนเริ่มบริการบัญชีรายเดือน
บอกทีมงานว่าต้องใช้ข้อมูลเพื่อตัดสินใจอะไร เช่น ดูกำไรทั้งบริษัท ติดตามยอดค้าง หรือวางแผนเงินจ่าย แล้วระบุชุดรายงาน ความถี่ วันส่ง และรายละเอียดที่ต้องอธิบายร่วมกัน
- รายงานผลประกอบการและฐานะการเงินตามรอบที่ตกลง
- รายละเอียดลูกหนี้ เจ้าหนี้ ธนาคาร หรือสต๊อกที่กิจการต้องใช้
- รายการเอกสารขาดและรายการปรับปรุงที่ยังไม่จบ
- สถานะงานภาษีและหลักฐานงานที่ดำเนินการแล้ว
- ช่องทางสอบถามเมื่อพบตัวเลขผิดปกติ
รายงานแยกสาขา โครงการ สินค้า หรือประมาณการเงินสดอาจต้องเตรียมข้อมูลและงานวิเคราะห์เพิ่มเติม ควรให้ทีมประเมินก่อน ไม่ถือว่าทุกแพ็กเกจมีรายงานทุกประเภท
คำถามที่เจ้าของบริษัทมักสงสัย
รายงานกำไรเป็นบวก แปลว่ามีเงินพร้อมถอนหรือไม่?
ไม่จำเป็น ต้องตรวจเงินสด ภาระจ่าย เงินทุนหมุนเวียน และเงื่อนไขของการนำเงินออกจากบริษัท ไม่ใช้กำไรหนึ่งเดือนเป็นเหตุอนุมัติถอนเงินโดยไม่ตรวจเรื่องอื่น
ยอดเดือนก่อนเปลี่ยนหลังได้เอกสารเพิ่ม ควรทำอย่างไร?
ขอให้ระบุฉบับรายงาน วันที่ปรับ เหตุผล และรายการที่เปลี่ยน แล้วใช้ฉบับที่ตกลงว่าเป็นปัจจุบันในการเปรียบเทียบ
ต้องมีรายงานจำนวนมากจึงจะคุ้มค่าหรือไม่?
ควรเริ่มจากรายงานที่ตอบคำถามของธุรกิจได้จริงและตรวจย้อนกลับได้ ความครบของข้อมูลกับการติดตามผลสำคัญกว่าจำนวนหน้ารายงาน
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
แหล่งทางการใช้ประกอบหลักการและหน้าที่ที่กล่าวถึง ส่วนตารางเปรียบเทียบ วิธีจัดงาน และสถานการณ์สมมติเป็นแนวทางสำหรับผู้ประกอบการ ควรปรับให้ตรงกับเอกสารและการดำเนินงานจริงของกิจการ
อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง
อยากมีรายงานบัญชีที่ใช้คุยเรื่องธุรกิจได้ทุกเดือน?
แจ้งว่าต้องการใช้ตัวเลขตัดสินใจเรื่องใด ระบบที่ใช้อยู่ และเดือนที่ปิดบัญชีล่าสุดกับ Greenpro KSP Accounting เพื่อประเมินงานบัญชีรายเดือนและชุดรายงานที่เหมาะกับกิจการของคุณ


