ตรวจสอบบัญชีกับปิดงบการเงิน ต่างกันอย่างไร?

ปิดงบการเงินคืออะไร และได้งานอะไรกลับมา

การปิดงบเริ่มจากรวบรวมรายการของรอบบัญชี ตรวจความครบถ้วน กระทบยอด และปรับปรุงรายการให้สะท้อนธุรกรรมจริง เช่น ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย รายได้ค้างรับ ค่าเสื่อมราคา และสินค้าคงเหลือ ก่อนจัดทำงบการเงินและหมายเหตุประกอบงบตามแม่บทที่กิจการใช้

งานที่ควรตกลงกับผู้ให้บริการให้ชัด ได้แก่ งบทดลองหลังปรับปรุง รายละเอียดประกอบบัญชี งบการเงินฉบับร่างและฉบับสุดท้าย รวมถึงไฟล์ที่ส่งมอบ การยื่นภาษี การประชุมผู้ถือหุ้น และการนำส่งงบอาจเป็นงานแยก จึงควรถามให้ครบก่อนรับราคา

ตรวจสอบบัญชีต่างจากการทำงบอย่างไร

ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตประเมินความเสี่ยงและรวบรวมหลักฐานเพื่อแสดงความเห็นต่องบการเงิน โดยมุ่งประเด็นที่มีสาระสำคัญ ความเชื่อมั่นจากการสอบบัญชีอยู่ในระดับสูง แต่ไม่ใช่การรับประกันว่าทุกรายการถูกต้องหรือค้นพบการทุจริตทุกกรณี การจัดทำงบและความรับผิดชอบต่อข้อมูลยังเป็นของผู้บริหารกิจการ ตาม มาตรฐานการสอบบัญชี รหัส 200

การตรวจสอบจึงไม่ใช่เพียงการนำงบที่ทำเสร็จแล้วไปขอลายเซ็น ผู้สอบบัญชีอาจขอเอกสารเพิ่มเติม สอบถามผู้รับผิดชอบ หรือเสนอรายการปรับปรุงให้ฝ่ายบริหารพิจารณาก่อนสรุปผล

เปรียบเทียบให้ชัดก่อนเลือกบริการ

ควรวางลำดับงานอย่างไร

1. ก่อนสิ้นปี: แจ้งลักษณะธุรกิจ วันปิดบัญชี และวันต้องใช้งบแก่ผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชี เพื่อเตรียมแผนตรวจนับสินค้าหรือประเด็นสำคัญล่วงหน้า
2. ปิดยอดและส่งงบฉบับร่าง: กระทบยอดธนาคาร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ สินค้า และภาษี พร้อมรายละเอียดที่ย้อนกลับไปยังเอกสารได้
3. ตรวจสอบและตอบข้อซักถาม: กำหนดผู้ประสานงาน ติดตามเอกสารค้าง และบันทึกการปรับปรุงที่ผู้บริหารยอมรับ
4. สรุปงบและรายงาน: ใช้ฉบับเดียวกันในการลงนาม อนุมัติ และเตรียมนำส่ง เพื่อลดความผิดพลาดจากหลายเวอร์ชัน
5. อนุมัติและยื่นตามหน้าที่: แยกกำหนดประชุม นำส่งงบ และยื่นแบบภาษี พร้อมเก็บหลักฐานของแต่ละรายการ

งานตรวจสอบบางส่วนเริ่มได้ก่อนปิดงบเสร็จ ไม่ควรรอให้งบสมบูรณ์ทุกหน้าแล้วจึงติดต่อผู้สอบบัญชี โดยเฉพาะกิจการที่มีสินค้าคงเหลือหลายสถานที่

บริษัทจำกัดต้องวางกำหนดการใดบ้าง

สำหรับบริษัทจำกัดไทย งบต้องผ่านการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาตก่อนเสนอที่ประชุมใหญ่ โดยเสนออนุมัติภายใน 4 เดือนนับแต่วันปิดบัญชี และนำส่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าภายใน 1 เดือนนับแต่วันอนุมัติ แม้ยังไม่ดำเนินกิจการก็ยังมีหน้าที่จัดทำและนำส่งงบประจำปี ตาม คู่มือการนำส่งงบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

อย่านำกรอบเวลาของบริษัทจำกัดไปใช้กับนิติบุคคลทุกประเภท ห้างหุ้นส่วนบางแห่งมีหลักเกณฑ์การตรวจสอบต่างออกไป และการยื่นแบบภาษีก็เป็นอีกหน้าที่หนึ่ง ควรตรวจประกาศที่ใช้กับรอบบัญชีจริงก่อนกำหนดวันทำงาน

ตัวอย่าง: ปิดยอดแล้ว แต่ยังส่งให้ตรวจสอบไม่ได้

บริษัทขายสินค้ามีงบทดลองครบ แต่ยอดธนาคารไม่ตรงกับบัญชีและรายงานสินค้าไม่ระบุวันที่ตรวจนับ การส่งเฉพาะงบทดลองอาจทำให้ต้องย้อนกลับไปหาหลักฐานหลายรอบ วิธีเตรียมที่ช่วยได้คือแนบตารางกระทบยอด ระบุสาเหตุผลต่าง และรวบรวมใบตรวจนับที่เชื่อมกับยอดสินค้าสิ้นปี ก่อนนัดส่งงาน

สิ่งที่ควรถามก่อนตกลงบริการ: ราคาครอบคลุมงานปิดงบ งานสอบบัญชี และงานนำส่งแยกกันอย่างไร ใครรับผิดชอบแต่ละขั้น เอกสารต้องพร้อมเมื่อใด และหากบัญชีต้องแก้ไขย้อนหลังจะคิดงานเพิ่มอย่างไร

คำถามที่พบบ่อย

ปิดงบเสร็จเท่ากับยื่นงบแล้วหรือไม่?

ยังไม่เท่ากัน ต้องแยกการจัดทำงบ การตรวจสอบ การอนุมัติ และการนำส่ง ตรวจหลักฐานรับงบจากระบบให้ครบก่อนถือว่างานยื่นเสร็จ

บริษัทขนาดเล็กต้องตรวจสอบงบหรือไม่?

การเป็นบริษัทจำกัดขนาดเล็กไม่ได้ทำให้ได้รับยกเว้นโดยอัตโนมัติ ควรพิจารณาประเภทนิติบุคคลตามกฎหมาย ไม่ใช้เพียงยอดขายหรือคำว่า SME เป็นตัวตัดสิน

ใช้เวลาปิดงบและตรวจสอบกี่วัน?

ไม่มีระยะเดียวที่เหมาะกับทุกกิจการ ให้ประเมินจากความพร้อมของบัญชี จำนวนรายการ ความซับซ้อน และการตอบเอกสาร แล้วกำหนดตารางร่วมกัน