ได้รายงานบัญชีทุกเดือนแล้ว เจ้าของบริษัทควรอ่านอะไรและถามนักบัญชีเรื่องไหน?

อ่านรายงานบัญชีรายเดือนผ่านตัวอย่างยอดขาย กำไร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และเงินสด พร้อมคำถามคุยกับนักบัญชีและรายการติดตามสำหรับเจ้าของบริษัท

เจ้าของบริษัทตรวจรายงานผลประกอบการรายเดือนและชี้กราฟประกอบการวิเคราะห์ตัวเลขบนโต๊ะทำงาน

บทความบัญชี · ตรวจทานข้อมูล 16 พฤศจิกายน 2569

ประเด็นสำคัญ

เริ่มอ่านจากช่วงเวลาและความครบของข้อมูล แล้วเชื่อมยอดขายกับกำไร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และเงินสด คำถามที่ดีควรนำไปสู่รายการที่ต้องตรวจ ผู้รับผิดชอบ และวันติดตาม ไม่หยุดอยู่ที่เห็นว่ายอดกำไรเป็นบวก

ก่อนดูตัวเลข ตรวจว่ารายงานพร้อมใช้งานแค่ไหน

เจ้าของบริษัทอาจได้รับไฟล์บัญชีทุกเดือนแต่ยังไม่รู้ว่าจะใช้ตัดสินใจอะไร การเปิดดูเฉพาะยอดกำไรสุดท้ายอาจพลาดต้นทุนที่ยังไม่ครบ เงินลูกค้าที่ค้างรับ หรือภาระจ่ายในเดือนถัดไป ลองเริ่มจากคำถามสั้น ๆ ว่า รายงานนี้ครอบคลุมถึงวันไหน มีอะไรยังค้าง และใช้เทียบกับเดือนไหนได้

  • เป็นรายงานเฉพาะเดือนหรือยอดสะสมตั้งแต่ต้นปี
  • ปิดบัญชีแล้วหรือเป็นข้อมูลเบื้องต้น และจัดทำเมื่อไร
  • เอกสารซื้อ ค่าใช้จ่าย สต๊อก และรายการปรับปรุงครบถึงไหน
  • รวมทุกสาขาและทุกบัญชีธนาคารหรือยัง
  • มีการเปลี่ยนวิธีจัดหมวดหรือรายการครั้งเดียวที่ทำให้เทียบเดือนก่อนยากหรือไม่

มาตรฐาน TFRS for NPAEs ใช้หลักเกณฑ์คงค้างในการจัดทำงบการเงิน รายได้และค่าใช้จ่ายจึงไม่จำเป็นต้องเกิดพร้อมเงินรับจ่าย รายงานภายในรายเดือนเป็นเครื่องมือบริหารที่ต้องตกลงรูปแบบกัน และไม่ใช่รายงานที่ผู้สอบบัญชีรับรองโดยอัตโนมัติ

ตัวอย่างยอดขายเพิ่ม แต่กำไรลด ควรถามอะไรต่อ

ตัวเลขต่อไปนี้เป็นสถานการณ์สมมติ หน่วยเป็นบาท เปรียบเทียบเดือนที่มีนโยบายบัญชีเดียวกันและข้อมูลครบ โดยแสดงกำไรก่อนภาษีเพื่อไม่ปะปนกับการคำนวณภาษีจริง

รายการมีนาคมเมษายน
รายได้จากการขาย500,000600,000
ต้นทุนขาย300,000390,000
กำไรขั้นต้น200,000210,000
อัตรากำไรขั้นต้น40%35%
ค่าใช้จ่ายดำเนินงาน140,000165,000
กำไรก่อนภาษีในตัวอย่าง60,00045,000

ยอดขายเพิ่ม 20% แต่กำไรก่อนภาษีลด 25% เพราะกำไรขั้นต้นเพิ่มเพียง 10,000 บาท ขณะที่ค่าใช้จ่ายดำเนินงานเพิ่ม 25,000 บาท อัตรากำไรขั้นต้นคำนวณจากกำไรขั้นต้นหารรายได้จากการขาย จึงลดจาก 40% เหลือ 35%

คำถามต่อคือขายสินค้าที่กำไรต่ำมากขึ้น ให้ส่วนลดเพิ่ม ต้นทุนต่อหน่วยสูงขึ้น หรือมีรายการบันทึกคลาดเคลื่อนหรือไม่ ส่วนค่าใช้จ่ายที่เพิ่มควรแยกว่าเป็นค่าใช้จ่ายประจำหรือเกิดครั้งเดียว แล้วขอรายละเอียดเอกสารก่อนเปลี่ยนราคา

เชื่อมกำไรกับลูกหนี้ เจ้าหนี้ และเงินสด

สมมติเงินสดต้นเดือน 100,000 บาท รับเงินจริงระหว่างเดือน 520,000 บาท และจ่ายจริง 570,000 บาท จะเหลือ 50,000 บาท ตัวเลขนี้ยังไม่ใช่กำไร เพราะเงินรับอาจเป็นการเก็บหนี้เดิม และเงินจ่ายอาจมีซื้อทรัพย์สินหรือคืนเงินกู้ ต้องดูรายละเอียดจริงก่อนอธิบายส่วนต่าง

หากมีเจ้าหนี้ครบกำหนดเร็ว ๆ นี้ 80,000 บาท เงินที่มี 50,000 บาทจะยังขาด 30,000 บาทเมื่อสมมติว่ายังไม่มีเงินเข้าอื่น แม้รายงานลูกหนี้จะมียอดสูง ก็ต้องดูว่าจะเก็บทันวันจ่ายจริงหรือไม่ อ่านต่อ บริษัทมีกำไรแต่เงินไม่พอจ่าย สำหรับการวางแผนรับจ่ายระยะสั้น

รายงานที่อ่านประกอบคำถามของเจ้าของกิจการข้อมูลที่ควรขอเพิ่ม
ลูกหนี้และอายุหนี้ขายแล้วเก็บเงินได้เมื่อไร มีบิลโต้แย้งหรือไม่รายบิล วันครบกำหนด และสถานะติดตาม
เจ้าหนี้และกำหนดจ่ายเดือนถัดไปต้องเตรียมเงินเท่าไรรายการครบกำหนด รวมภาระที่ยังรอเอกสาร
สินค้าคงเหลือเงินจมอยู่ในสินค้ารุ่นไหน และต้นทุนครบหรือยังอายุสินค้า การเคลื่อนไหว และผลตรวจนับ
กระทบยอดธนาคารยอดบัญชีกับ Statement ต่างกันเพราะอะไรรายการผลต่างพร้อมผู้ติดตาม
รายการเงินสดรับจ่ายเงินเพิ่มจากการขาย เงินกู้ หรือเจ้าของเติมทุนรายละเอียดแยกประเภทและหลักฐานประกอบ

เปลี่ยนการอ่านรายงานเป็นรายการติดตามที่ทำต่อได้

เมื่อพบตัวเลขเปลี่ยนมาก ให้คุยกับนักบัญชีและคนที่รู้รายการจริง แล้วบันทึกสิ่งที่ต้องทำเป็นตารางสั้น ๆ

เรื่องที่พบสิ่งที่ทำต่อผู้รับผิดชอบและหลักฐาน
กำไรขั้นต้นลดแยกยอดขาย ต้นทุน และส่วนลดตามกลุ่มสินค้าฝ่ายขายกับบัญชี ตรวจรายการขายและต้นทุน
ลูกหนี้เกินกำหนดตรวจว่าขาดเอกสารหรือมีข้อโต้แย้ง แล้วกำหนดวันติดตามผู้ดูแลลูกค้า เก็บบันทึกการวางบิลและคำตอบ
ธนาคารมีผลต่างจับคู่รายการและระบุสิ่งที่ยังไม่ทราบบัญชีกับผู้ทำรายการ แนบ Statement และหลักฐาน
เงินจ่ายเดือนหน้าสูงจัดลำดับวันจ่ายเทียบวันรับที่มีหลักฐานรองรับผู้บริหารกับฝ่ายการเงิน ปรับแผนเงินสด

กำหนดวันทบทวนของแต่ละรายการตามความเร่งด่วนและรอบงานของบริษัท แล้วใช้รายการค้างเดิมเปิดประชุมครั้งถัดไป เพื่อไม่ให้คำถามเดิมวนกลับมาทุกเดือน

ตกลงชุดรายงานก่อนเริ่มบริการบัญชีรายเดือน

บอกทีมงานว่าต้องใช้ข้อมูลเพื่อตัดสินใจอะไร เช่น ดูกำไรทั้งบริษัท ติดตามยอดค้าง หรือวางแผนเงินจ่าย แล้วระบุชุดรายงาน ความถี่ วันส่ง และรายละเอียดที่ต้องอธิบายร่วมกัน

  • รายงานผลประกอบการและฐานะการเงินตามรอบที่ตกลง
  • รายละเอียดลูกหนี้ เจ้าหนี้ ธนาคาร หรือสต๊อกที่กิจการต้องใช้
  • รายการเอกสารขาดและรายการปรับปรุงที่ยังไม่จบ
  • สถานะงานภาษีและหลักฐานงานที่ดำเนินการแล้ว
  • ช่องทางสอบถามเมื่อพบตัวเลขผิดปกติ

รายงานแยกสาขา โครงการ สินค้า หรือประมาณการเงินสดอาจต้องเตรียมข้อมูลและงานวิเคราะห์เพิ่มเติม ควรให้ทีมประเมินก่อน ไม่ถือว่าทุกแพ็กเกจมีรายงานทุกประเภท

คำถามที่เจ้าของบริษัทมักสงสัย

รายงานกำไรเป็นบวก แปลว่ามีเงินพร้อมถอนหรือไม่?

ไม่จำเป็น ต้องตรวจเงินสด ภาระจ่าย เงินทุนหมุนเวียน และเงื่อนไขของการนำเงินออกจากบริษัท ไม่ใช้กำไรหนึ่งเดือนเป็นเหตุอนุมัติถอนเงินโดยไม่ตรวจเรื่องอื่น

ยอดเดือนก่อนเปลี่ยนหลังได้เอกสารเพิ่ม ควรทำอย่างไร?

ขอให้ระบุฉบับรายงาน วันที่ปรับ เหตุผล และรายการที่เปลี่ยน แล้วใช้ฉบับที่ตกลงว่าเป็นปัจจุบันในการเปรียบเทียบ

ต้องมีรายงานจำนวนมากจึงจะคุ้มค่าหรือไม่?

ควรเริ่มจากรายงานที่ตอบคำถามของธุรกิจได้จริงและตรวจย้อนกลับได้ ความครบของข้อมูลกับการติดตามผลสำคัญกว่าจำนวนหน้ารายงาน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

แหล่งทางการใช้ประกอบหลักการและหน้าที่ที่กล่าวถึง ส่วนตารางเปรียบเทียบ วิธีจัดงาน และสถานการณ์สมมติเป็นแนวทางสำหรับผู้ประกอบการ ควรปรับให้ตรงกับเอกสารและการดำเนินงานจริงของกิจการ

อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง

อยากมีรายงานบัญชีที่ใช้คุยเรื่องธุรกิจได้ทุกเดือน?

แจ้งว่าต้องการใช้ตัวเลขตัดสินใจเรื่องใด ระบบที่ใช้อยู่ และเดือนที่ปิดบัญชีล่าสุดกับ Greenpro KSP Accounting เพื่อประเมินงานบัญชีรายเดือนและชุดรายงานที่เหมาะกับกิจการของคุณ

ดูรายละเอียดบริการรับทำบัญชีรายเดือน

แชร์