ปิดปีบัญชีแล้ว ยังมีเรื่องใดต้องแจ้งผู้สอบบัญชีก่อนออกรายงาน?

วันสิ้นปี วันรายงาน และวันอนุมัติออกงบเป็นคนละจุด

กิจการเบเกอรี่อาจปิดรอบวันที่ 31 ธันวาคม แต่ยังหารือเรื่องคดีความ สัญญาใหม่ หรือความเสียหายในโรงงานระหว่างจัดทำงบ หากคิดว่าเรื่องทั้งหมดหลังปีใหม่ไม่เกี่ยวกับงบเก่า อาจทำให้ข้อมูลสำคัญตกหล่น

ควรแยกวันสิ้นรอบบัญชี วันที่อนุมัติให้ออกงบการเงิน วันที่ในรายงานผู้สอบบัญชี และวันที่เผยแพร่งบไว้ในตารางงาน ไม่ใช้คำว่าอนุมัติหรือยื่นงบแทนกันทุกขั้น เพราะแต่ละวันมีความหมายและหน้าที่ต่างกัน

TSA 560 ย่อหน้า 5–9 วางกรอบการตรวจเหตุการณ์ภายหลังวันที่ในงบจนถึงวันรายงานหรือใกล้วันนั้น รวมถึงการสอบถาม อ่านข้อมูลที่เกี่ยวข้อง และพิจารณาว่ารายการที่ต้องปรับหรือเปิดเผยได้รับการจัดการแล้วหรือไม่

หลักคิด: ยืนยันสภาพเดิม หรือเกิดสถานการณ์ใหม่?

สำหรับกิจการที่ใช้ TFRS for NPAEs บทที่ 17 ให้แยกเหตุการณ์ที่ยืนยันสถานการณ์ซึ่งมีอยู่ ณ วันสิ้นรอบ ออกจากเหตุการณ์ที่เกิดสถานการณ์ขึ้นภายหลัง แบบแรกอาจต้องปรับจำนวนในงบ ส่วนแบบหลังไม่ปรับจำนวนเดิม แต่ถ้ามีสาระสำคัญต้องพิจารณาเปิดเผยข้อมูล

ตัวอย่างเช่น ผลคดีที่ทราบภายหลังและยืนยันภาระที่มีอยู่แล้ว ณ วันสิ้นปี อาจเกี่ยวข้องกับการปรับประมาณการหนี้สิน ขณะที่เหตุความเสียหายจากอุบัติเหตุใหม่หลังสิ้นปีต้องพิจารณาเป็นอีกลักษณะหนึ่ง ไม่ใช้วันที่ได้รับเอกสารเพียงอย่างเดียวตัดสิน

กิจการที่ใช้แม่บทอื่นต้องพิจารณามาตรฐานที่ใช้กับตน และหากเหตุการณ์กระทบความสามารถดำเนินงานต่อเนื่องอย่างรุนแรง ต้องประเมินประเด็นนั้นเพิ่มเติม ไม่สรุปจากตารางเหตุการณ์ทั่วไปเพียงอย่างเดียว

รายการใดควรรวบรวมเพื่อหารือ?

ตารางนี้เป็นแนวทางรวบรวม ไม่ใช่คำตัดสินว่าทุกรายการต้องปรับงบ ถ้ายังประเมินผลกระทบไม่ได้ ให้ระบุสิ่งที่ทราบและสิ่งที่ยังรอตรวจ แทนการใส่ศูนย์เพื่อให้ตารางครบช่อง

ตัวอย่างสองเหตุการณ์ที่ดูคล้ายกันแต่ต้องถามต่างกัน

กรณีสมมติที่หนึ่ง บริษัทได้รับข้อยุติข้อพิพาทในเดือนกุมภาพันธ์เกี่ยวกับงานที่ส่งมอบก่อนวันสิ้นปี สิ่งที่ต้องถามคือข้อยุตินั้นยืนยันภาระที่มีอยู่แล้วหรือไม่ เคยตั้งประมาณการไว้เท่าไร และมีเอกสารใดรองรับยอดที่เปลี่ยน

กรณีที่สอง อุปกรณ์ผลิตซึ่งใช้งานตามปกติ ณ วันสิ้นปีเกิดความเสียหายจากเหตุใหม่ในเดือนกุมภาพันธ์ ต้องบันทึกลำดับเหตุการณ์และพิจารณาผลต่อการเปิดเผยข้อมูลและการดำเนินงาน ไม่ย้ายเหตุใหม่กลับไปเป็นความเสียหาย ณ วันสิ้นปีโดยอัตโนมัติ

ทั้งสองกรณีควรแจ้งผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชีพร้อมหลักฐานก่อนสรุปงบ การระบุเพียงว่าเกิดในกุมภาพันธ์เหมือนกันยังไม่พอจะเลือกวิธีบัญชี เพราะต้องดูว่าสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องมีอยู่ตั้งแต่เมื่อใด

ทำทะเบียนเหตุการณ์และส่งต่ออย่างไรไม่ให้ตกหล่น?

1. กำหนดผู้รวบรวมข้อมูลจากผู้บริหาร ฝ่ายขาย ฝ่ายกฎหมาย และผู้ดูแลทรัพย์สินตามโครงสร้างกิจการ
2. บันทึกวันที่เกิดเหตุ วันที่ทราบ ผู้แจ้ง หลักฐาน และรายการบัญชีที่อาจเกี่ยวข้อง
3. ให้ผู้ทำบัญชีประเมินเบื้องต้นว่าเกี่ยวข้องกับสภาพเดิมหรือเหตุใหม่ พร้อมข้อสงสัยที่ต้องหารือ
4. ส่งข้อมูลที่สำคัญให้ผู้สอบบัญชีตามช่องทางที่ตกลง ไม่รอรวมส่งเฉพาะวันลงนาม
5. ติดตามว่ามีรายการปรับหรือหมายเหตุเพิ่มเติมหรือไม่ และเก็บฉบับสุดท้ายให้ตรงกันทุกฝ่าย

ถ้าพบข้อเท็จจริงสำคัญหลังวันรายงานแล้ว ก็ยังควรแจ้งทันทีพร้อมบอกว่างบเผยแพร่แล้วหรือยัง ผู้สอบบัญชีจะพิจารณาการตอบสนองตามสถานการณ์ ไม่ควรแก้รายงานหรือเปลี่ยนวันที่เอง

คำถามที่พบบ่อยช่วงก่อนออกรายงาน

แจ้งเฉพาะเรื่องเสียหายหรือไม่?

ควรแจ้งทั้งเหตุที่เป็นประโยชน์และเหตุที่เป็นผลเสีย หากอาจกระทบความเข้าใจงบ เช่น ข้อยุติคดีหรือข้อตกลงสำคัญ ไม่เลือกเฉพาะข่าวที่ต้องการให้ผู้ใช้งบเห็น

เหตุการณ์ไม่ต้องปรับตัวเลข แปลว่าไม่ต้องบอกใครหรือไม่?

ไม่ใช่ ต้องพิจารณาความมีสาระสำคัญและการเปิดเผยตามมาตรฐานที่ใช้ คำว่าไม่ปรับปรุงจำนวนไม่ได้เท่ากับไม่เกี่ยวข้องกับการอ่านงบ

ฝ่ายบริหารลงหนังสือรับรองแล้ว พอหรือยัง?

หนังสือรับรองเป็นส่วนหนึ่งของหลักฐานตาม TSA 560 แต่ไม่ใช่เหตุให้ละเว้นการแจ้งข้อเท็จจริงใหม่หรือเอกสารที่มี ควรรักษาการสื่อสารต่อเนื่องตามขั้นตอนของงาน